της Teny Pirri-Simonian Υπεύθυνη Διαθρησκειακών σχέσεων στο Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών (Γενεύη)

Σάββατο 24 Μαΐου 2003

Οι τέσσερις λέξεις του θέματος της στρόγγυλης τράπεζας μάς περιγράφουν την παγίδα εντός της οποίας οι γυναίκες έχουν παγιδευτεί για αιώνες. Ο παραδοσιακός ρόλος που τους αποδόθηκε τις κράτησε τόσο απασχολημένες ώστε δεν είχαν χρόνο, ούτε χώρο για να μπορέσουν να στοχαστούν πάνω στην ιδιαίτερη ταυτότητά τους και να εξασκήσουν τα ταλέντα τους.

Χάρη στις εκδηλώσεις που διοργανώθηκαν αυτές τις δύο δεκαετίες, οι γυναίκες αντιλήφθηκαν περισσότερο ότι οι σχέσεις μεταξύ των φύλων αποτελούν μια όψη των ευρύτερων κοινωνικών σχέσεων. Ανακάλυψαν ότι μακράν του να είναι βασισμένες στην αλληλεπίδραση, την αμοιβαιότητα και την υπευθυνότητα, οι σχέσεις των φύλων, στην πραγματικότητα, έχουν οικοδομηθεί πάνω στη δύναμη και την εξουσία.

Από το 1976 ως το 1998, το Π.Σ.Ε. συνέβαλε στη διοργάνωση τεσσάρων διεθνών συναντήσεων ορθοδόξων γυναικών. Οι συναντήσεις αυτές προσέφεραν σε ορθόδοξες γυναίκες από διαφορετικές πολιτισμικές συνάφειες την ευκαιρία να γνωριστούν και να μοιραστούν τις εμπειρίες τους. Σε κάθε συνάντηση όλο και περισσότερο εμβάθυναν στο ερώτημα της θέσης της γυναίκας στην Εκκλησία και την κοινωνία. Διαπίστωσαν ότι κανένας δεν μπορεί να μιλήσει για το φύλο και τη βία, χωρίς να λαμβάνει υπόψη του την αλληλεπίδραση της πίστης, της Εκκλησίας και του πολιτισμού.

Η μία αποστολική πίστη παραδόθηκε στην Εκκλησία διαμέσου του Ευαγγελίου και της Παράδοσης, πριν βιωθεί από την αρχέγονη Εκκλησία. Η ίδια αποστολική πίστη βιώθηκε και αρθρώθηκε σε διαφορετικούς πολιτισμούς. Για τις γυναίκες που αναμίχθηκαν στην διαδικασία της Οικουμενικής δεκαετίας, ήταν σημαντικό να συζητηθεί ο τρόπος που το Ευαγγέλιο προσλαμβάνεται και διδάσκεται σε διαφορετικά συμφραζόμενα σήμερα. Κλειστές κοινότητες με ιδιαίτερες ταυτότητες κατακερματίζονται από τον ατομικισμό, την εκκοσμίκευση και την παγκοσμιοποίηση. Ποια πρόκληση θέτουν αυτά τα κοινωνικο-οικονομικά και πολιτικά φαινόμενα στην Ορθόδοξη Εκκλησία; Ποια μπορεί να είναι η συνεισφορά των γυναικών στην αναγέννηση της Εκκλησίας μέσα από την διακονία και το ιεραποστολικό της έργο;

Οι γυναίκες στις συναντήσεις τους πρότειναν στους εκκλησιαστικούς ηγέτες διάφορους τρόπους με τους οποίους θα μπορούσαν να συμβάλουν στη μαρτυρία της Εκκλησίας. Πρωτίστως αναφέρουν τη θεολογική τους εκπαίδευση, αλλά και τη συμμετοχή τους στην καθημερινή διαδικασία λήψης αποφάσεων των τοπικών Εκκλησιών. Οι Διεθνείς συναντήσεις ορθοδόξων γυναικών παρείχαν επίσης την ευκαιρία διαλόγου με άλλες χριστιανές γυναίκες εντός του Π.Σ.Ε. και ενθάρρυναν τις συζητήσεις πάνω στην ορθόδοξη πνευματικότητα, τη Βίβλο και τις γυναικείες εικόνες και σύμβολα.

Η διαδικασία ήταν και θετική και αρνητική, καθώς οι μη Ορθόδοξες είχαν δυσκολία να κατανοήσουν την Ιερή Παράδοση της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Από την άλλη, οι γυναίκες και από τις δύο πλευρές, ενώ βασικά συμφωνούσαν σε λύσεις στα κοινωνικά προβλήματα, έτειναν να διαφωνούν σε θεολογικά θέματα.

Τα υπάρχοντα ιδανικά είτε έχουν καταρρεύσει είτε έγιναν απλά συνθήματα. Ο κόσμος έχει ανάγκη από ιδανικά που να βασίζονται σε δίκαιες σχέσεις, από ιδανικά που να αναγνωρίζουν την αξιοπρέπεια όλων των ανθρώπινων όντων. Η αγάπη, η ασφάλεια και η προστασία είναι θρησκευτικές αξίες και, την ίδια στιγμή, βασικές ηθικές και κοινωνικές αξίες που απαντούν στις ανθρώπινες ανάγκες.

Η Οικουμενική Κίνηση συνέχισε με τη "Δεκαετία υπέρβασης της Βίας (2001-2010). Οι Εκκλησίες σε αναζήτηση της Συμφιλίωσης και της Ειρήνης". Το Π.Σ.Ε. προσκάλεσε τις ορθόδοξες γυναίκες να συμβάλουν στη μελέτη του γυναικείου προγράμματός του, που είχε ως τίτλο "Όντας Εκκλησία: Γυναικείες φωνές και οράματα". Στην αναφορά τους δήλωσαν: "Πιστεύουμε ως χριστιανές ότι οι γυναίκες όπως και οι άνδρες, είναι δημιουργημένες κατ' εικόνα του Θεού με τη δυνατότητα για το καθ' ομοίωσιν, και έχουν κληθεί να ζήσουν εν αδελφότητι. Η σχέση μέσα στην Τριάδα είναι μια σχέση αγάπης και αμοιβαίας ενοικήσεως (περιχωρήσεως). Παρόλο που οι άνδρες και οι γυναίκες διαφέρουμε σε μερικά σημεία, μας έχει όμως δοθεί από τον Θεό η ικανότητα να βρισκόμαστε σε σχέση αμοιβαίας αγάπης και φροντίδας, όπως αποκαλύφθηκε στη ζωή της Αγίας Τριάδας".

Δεν αγκάλιασαν πλήρως την "Οικουμενική Δεκαετία" πάρα λίγες από τις Εκκλησίες-μέλη του Π.Σ.Ε, τόσο Μεταρρυθμισμένες όσο και Ορθόδοξες, αλλά οι γυναίκες άντλησαν πάρα πολύ μεγάλη δύναμη από αυτή. Ό,τι άρχισε ως "Αλληλεγγύη των Εκκλησιών με τις γυναίκες", κατέληξε ως "αλληλεγγύη των γυναικών με τις γυναίκες". Σημαίνει αυτό ότι οι Εκκλησίες είναι φονταμενταλιστικές; Αν ερμηνεύσουμε τον όρο "φονταμενταλισμός" με τη ευρεία ή την καταχρηστική εκδοχή του "της θρησκευτικής αντίθεσης στο μοντερνισμό (συμπεριλαμβανομένου του φεμινισμού)", τότε ναι, μπορούμε να πούμε ότι είναι. Πάντως, ο φονταμενταλισμός σημαίνει πολύ περισσότερα από αυτό.

Τα θέματα των σχέσεων μεταξύ ανδρών και γυναικών βρίσκονται σίγουρα στην ατζέντα των φονταμενταλιστικών οργανώσεων των τριών μονοθεϊστικών θρησκειών, που αναφέρονται ευχαρίστως στις Γραφές για να νομιμοποιήσουν την καταπίεση των γυναικών. Θα ήταν άδικο να χαρακτηρίσουμε ως φονταμενταλιστικές τις Εκκλησίες που μόλις τώρα άρχισαν να ακούν τις φωνές των γυναικών. Τώρα όμως οι Εκκλησίες δεν πρέπει απλώς να περιοριστούν στο να ακούσουν, αλλά να εισακούσουν τις φωνές των γυναικών. Ο διάλογος οφείλει να συνεχιστεί.


* Τη μετάφραση του κειμένου της Teny Pirri-Simonian έκαναν ο Νίκος Ντόντος και ο Παντελής Καλαϊτζίδης.


 Βιογραφικό της Teny Pirri-Simonian
Η κ. Teny Pirri-Simonian κατάγεται από το Λίβανο. Σπούδασε στο αμερικάνικο Πανεπιστήμιο της Βηρυτού Πολιτικές Επιστήμες και Κοινωνιολογία. Είναι υπεύθυνη του προγράμματος "Σχέσεις με τις Εκκλησίες και την Οικουμενική κοινότητα" και συνυπεύθυνη της ομάδας εργασίας για τις σχέσεις με τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία του Παγκοσμίου Συμβουλίου των Εκκλησιών (Γενεύη/Ελβετία).