Η Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών Βόλου συμμετέχει στην Eτήσια Διεθνή Συνάντηση της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Θρησκευτικών Επιστημών (EuARe) για το 2026, η οποία πραγματοποιείται στη Ρώμη από τις 30 Ιουνίου ως τις 3 Ιουλίου 2026, με τρεις συνεδρίες:

Συνεδρία 1: 

ΓΙΑΤΙ Η ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΕΙ ΝΑ ΕΧΕΙ ΣΗΜΑΣΙΑ ΣΗΜΕΡΑ; Η ΔΗΜΟΣΙΑ ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΤΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΙΩΑΝΝΗ ΖΙΖΙΟΥΛΑ.
Τετάρτη 1 Ιουλίου, 17:20 έως 19:30, αίθουσα Parenzo A8. Ομιλητές: Peter De Mey, Αριστοτέλης Παπανικολάου, Παντελής Καλαϊτζίδης, Επίσκοπος Μάξιμος Βασίλιεβιτς, Συντονισμός: Νίκος Κουρεμένος.

Ο Μητροπολίτης Περγάμου Ιωάννης Ζηζιούλας αναγνωρίζεται ευρέως ως ένας από τους σημαντικότερους Ορθόδοξους θεολόγους της εποχής μας. Το θεολογικό του όραμα δίνει έμφαση στο πρόσωπο ως τον θεμελιώδη τρόπο ύπαρξης τόσο για τον Θεό όσο και για τον άνθρωπο. Προσδιορίζει την Ευχαριστία ως το περιβάλλον όπου αυτό το πρόσωπο πραγματώνεται στιγμιαία και παρουσιάζει μια εσχατολογική προοπτική που διαμορφώνει ολόκληρη την ερμηνευτική και τη μεθοδολογία του. Αυτή η συνεκτική και συστηματική προσέγγιση μπορεί να αποδειχθεί σημαντική για το μέλλον της Ορθόδοξης θεολογίας, ειδικά υπό την επιρροή θεμάτων όπως η θρησκευτική αυστηρότητα, ο ιδεολογικός λαϊκισμός και τα ζητήματα που θέτουν στην ανθρωπολογία και το περιβάλλον η τεχνητή νοημοσύνη και η κλιματική κρίση. Οι κριτικοί υποστηρίζουν ότι η ιστορία, τόσο ως ορίζοντας όσο και ως πλαίσιο, υποβαθμίζεται κάπως στο έργο του. Ωστόσο, παραμένει ένα κρίσιμο υπόβαθρο μέσα στο οποίο ο Χριστιανισμός έχει εξελιχθεί και ωριμάσει από την έναρξή του. Από αυτή την άποψη, η σκέψη του Ζηζιούλα συμμετέχει σε έναν συνεχή διάλογο με τα προ-νεωτερικά, νεωτερικά και μετα-νεωτερικά πνευματικά και κοινωνικά περιβάλλοντα. Ποια στοιχεία της σκέψης του είναι σχετικά με το τρέχον επιστημονικό και ιδεολογικό μας πλαίσιο; Πώς η εσχατολογική του προοπτική επηρεάζει τις αντιδράσεις μας σε διάφορες μορφές ηθικού και κοινωνικού κακού; Ποιον ουσιαστικό ρόλο μπορεί να διαδραματίσει η ελληνική φιλοσοφία σήμερα στο πλαίσιο μιας σταδιακής αποοντολογικοποίησης του χαρακτήρα του Χριστιανισμού; Εξακολουθεί να είναι πολύτιμη η διαλεκτική μεταξύ φύσης και προσώπου; Λαμβάνονται σοβαρά υπόψη οι θεολογικές συνεισφορές του Ζηζιούλα στον τομέα της Οικουμενικής θεολογίας σήμερα; Αντλώντας έμπνευση από το μεταθανάτιο αριστούργημα του, «Θυμούμενος το Μέλλον», και την πρόσφατα δημοσιευμένη αγγλική μετάφραση, «Ελληνισμός και Χριστιανισμός: Η Συνάντηση Δύο Κόσμων», μια συζήτηση θα αναλογιστεί κριτικά πτυχές της δημόσιας μαρτυρίας του Ζηζιούλα στον σύγχρονο, κατακερματισμένο και πολύπλοκο κόσμο μας. Η έμφαση θα δοθεί στις πτυχές που είναι σχετικές με την Εκκλησία στην εκτέλεση της αποστολής της στο μέλλον.

Συνεδρία 2. 

ΑΔΙΚΙΑ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΟΚΑΙΝΟ: ΜΙΑ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ. 
Τετάρτη, 1 Ιουλίου 2026, 15:00 έως 17:10, αίθουσα Parenzo A8. Ομιλητές: Chris Durante, Christina Nellist, Frances Kostarelos, Συντονισμός: Νικόλαος Ασπρούλης

Αυτή τη στιγμή ζούμε στην Ανθρωπόκαινο, μια εποχή πολύπλευρης κρίσης που ορίζεται από τη συλλογική αυτοπεποίθηση της ανθρωπότητας ως τεχνολογικά προηγμένου είδους που παράγει μυριάδες περιβαλλοντικές, κοινωνικές και οικονομικές αδικίες. Όπως λέει ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, «[η] βασική αιτία... έγκειται στον εγωκεντρισμό μας και στην λανθασμένη τάξη αξιών, τις οποίες κληρονομούμε και αποδεχόμαστε χωρίς καμία κριτική αξιολόγηση...». Αυτή η τάξη αξιών έχει τις ρίζες της σε ένα νεοφιλελεύθερο καταναλωτικό όραμα της ευημερίας ως αφθονίας, στην οποία προωθούνται ενεργά τα ελαττώματα της αλαζονείας, της απληστίας, της λαιμαργίας και της αδιαφορίας, αντί για αρετές, όπως η δικαιοσύνη, η σύνεση ή η συμπόνια. Το νεοφιλελεύθερο κοινωνικοοικονομικό σύστημα αναγκάζει τους ανθρώπους παγκοσμίως να βλέπουν τόσο τη φύση όσο και τους συνανθρώπους μας ως απλές πηγές μιας ωφελιμιστικής αξίας που πρέπει να εκμεταλλευτούν για ευχαρίστηση ή κέρδος, επομένως, ακόμη και οι άνθρωποι που εμπλέκονται σε αυτό το σύστημα, ακούσια ή εν αγνοία τους, είναι ένοχοι για αυτό που οι Ορθόδοξοι θεολόγοι ονομάζουν ακούσια αμαρτία. Επομένως, «αυτό που ζητείται από εμάς δεν είναι μεγαλύτερη τεχνολογική δεξιότητα, αλλά βαθύτερη μεταμέλεια, μετάνοια, με την κυριολεκτική έννοια της ελληνικής λέξης, η οποία σημαίνει ένθερμη «αλλαγή νοοτροπίας» και ριζικό μετασχηματισμό του τρόπου ζωής» (Πατριάρχης Βαρθολομαίος, 2009). Μια τέτοια κοινωνική μεταμόρφωση απαιτεί την άσκηση ενός «κοινοτικού ασκητισμού» (Πατριάρχης Βαρθολομαίος, 1997) που θα συνεπάγεται την καλλιέργεια της νήψης, μιας κατάστασης ενσυνείδησης, η οποία μπορεί να επιτρέψει την αναγνώριση του γεγονότος ότι οι παθολογικές μας επιθυμίες για υλικό πλούτο ή κοινωνική θέση χειραγωγούνται από ισχυρές ελίτ που επιδεινώνουν τις ανισότητες και προωθούν το σύστημα αξιών στην καρδιά της πολύπλευρης κρίσης. Επιπλέον, απαιτεί μια θεώρηση της προόδου ως υπόθεσης σχεσιακής και όχι ως αποκτητικής και την ανάπτυξη κοινωνικοοικονομικών πρακτικών που βασίζονται σε μια ευχαριστιακή διάθεση ευγνωμοσύνης μεταξύ των ανθρώπων και προς τη φύση, έτσι ώστε «η οικονομία να γίνει υπηρέτης της ανθρωπότητας, όχι κύριός της» (Πατριάρχης Βαρθολομαίος, 1999).

Συνεδρία 3. 

Ο συγγραφέας συναντά την κριτική: ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΚΑΛΑΪΤΖΙΔΗΣ, «ORTHODOXY AND MODERNITY: INTRODUCING A CONSTRUCTIVE ENCOUNTER» (ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΚΑΙ ΝΕΩΤΕΡΙΚΟΤΗΤΑ: ΠΡΟΤΕΙΝΟΝΤΑΣ ΜΙΑ ΕΠΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ), ΕΚΔΟΣΕΙΣ BRILL, 2026.
Πέμπτη 2 Ιουλίου, 15:00 έως 17:10, αίθουσα Pola Aula Magna. Ομιλητές: José Casanova, Αριστοτέλης Παπανικολάου, Kristina Stoeckl, Συντονισμός: Hans Peter Grosshans & Παντελής Καλαϊτζίδης

Έφτασε η Ορθοδοξία σε ένα τέρμα πριν από τη νεωτερικότητα; Λειτουργεί η Ορθόδοξη Χριστιανική θεολογία μόνο σε παραδοσιακά πλαίσια, δανειζόμενη σχήματα και μορφές της αγροτικής κοινωνίας, με τις οποίες συνδέονται στενά οι λειτουργικοί και θεολογικοί συμβολισμοί, τα ρητορικά μοντέλα κηρύγματος, οι δομές της εκκλησιαστικής διοίκησης και οι απόψεις της για τη σχέση μεταξύ θρησκείας, πολιτικής και κοσμικής κοινωνίας; Έχει αποδεχτεί η Ορθοδοξία τις συνέπειες της νεωτερικότητας ή μήπως οι Ορθόδοξοι εξακολουθούν να νιώθουν νοσταλγία για προ-νεωτερικές μορφές οργάνωσης και για δομές ενός ένδοξου παρελθόντος, καταλήγοντας με αυτόν τον τρόπο στον φονταμενταλισμό; Μήπως ακόμη και το κίνημα «Επιστροφή στους Πατέρες», όπως έγινε κατανοητό, και παρά τον αρχικά ανανεωτικό χαρακτήρα του, λειτούργησε άθελά του ως φράγμα ενάντια στη νεωτερικότητα και τις γλώσσες της; Η νεωτερικότητα και η μετανεωτερικότητα αποτελούν, ωστόσο, το ευρύτερο ιστορικό, κοινωνικό και πολιτιστικό πλαίσιο μέσα στο οποίο η Εκκλησία καλείται να επιτελέσει την αποστολή της και να ενσαρκώσει αδιάκοπα τη χριστιανική αλήθεια. Σε αυτό το βιβλίο, ο Παντελής Καλαϊτζίδης υποστηρίζει ότι η θεολογία ως προφητική φωνή και έκφραση της αυτογνωσίας της Εκκλησίας μπορεί να λειτουργήσει μόνο σε σχέση με την αντινομία και τη δυαδικότητα της τελευταίας. Όπως ακριβώς η Εκκλησία δεν είναι αυτού του κόσμου, έτσι και η θεολογία επιδιώκει να εκφράσει μια χαρισματική εμπειρία και μια υπερβατική πραγματικότητα, πέρα από λέξεις, έννοιες ή ονόματα. Όπως ακριβώς η Εκκλησία ζει και προχωρά μέσα στον κόσμο, έτσι και η θεολογία επιδιώκει τον διάλογο και την επικοινωνία με κάθε ιστορικό παρόν, ακολουθώντας τη γλώσσα, τη σάρκα και τα σχήματα κάθε εποχής, κάθε ιστορικού και πολιτισμικού παρόντος. Η θεολογία δεν εξαντλείται ούτε ταυτίζεται με την Ιστορία, αλλά ούτε μπορεί να λειτουργήσει εν απουσία της Ιστορίας· και το πιο σημαντικό, δεν μπορεί να αγνοήσει τις διδαχές της Ιστορίας. Άλλωστε, η Αποκάλυψη του Θεού έλαβε χώρα πάντα μέσα στη δημιουργία και την Ιστορία, όχι σε κάποιο ανιστορικό, άχρονο και απόκοσμο σύμπαν.

Δείτε το πλήρες πρόγραμμα της ετήσιας Συνάντησης της Eu.A.Re. εδώ