Δελτία τύπου

Ενημερωθείτε με τα νέα της Ακαδημίας
0
0
0
s2sdefault
Φωτογραφία Συνεδρίου

Με ιδιαίτερη επιτυχία πραγματοποιήθηκε από 28 μέχρι 31 Μαΐου 2015 στο Οικουμενικό Κέντρο Σοφία, στο Ελσίνκι, το Διεθνές Συνέδριο με γενικό θέμα «Πολιτική Ορθοδοξία και ολοκληρωτισμός στην μετα-κομμουνιστική εποχή». Το Συνέδριο διοργανώθηκε από την Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών Βόλου σε συνεργασία με το Κέντρο Ορθόδοξων Χριστιανικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Fordham (Νέα Υόρκη, Η.Π.Α.), την Έδρα Ορθόδοξης Θεολογίας του Πανεπιστημίου του Munster (Γερμανία), το Ρουμανικό Ινστιτούτο Διορθόδοξων, Διαχριστιανικών και Διαθρησκειακών Σπουδών (INTER, Cluj-Napoca, Ρουμανία), το Βιβλικό Θεολογικό Ινστιτούτο του Αγίου Ανδρέα (Μόσχα, Ρωσία), την Ορθόδοξη Θεολογική Ακαδημία «Άγιος Ιγνάτιος» (Στοκχόλμη, Σουηδία), το Κέντρο για τη Μελέτη του Πολιτισμού και του Χριστιανισμού (Βελιγράδι, Σερβία), το Ευρωπαϊκό Φόρουμ Ορθοδόξων Θεολογικών Σχολών (EFOST, Βρυξέλλες) και με την υποστήριξη της Ορθοδόξου Μητροπόλεως Ελσινκίου.

Στην εναρκτήρια συνεδρία, ο Δρ. Παντελής Καλαϊτζίδης (Διευθυντής της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών, Διδάσκων στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο) απηύθυνε σύντομο χαιρετισμό, επισημαίνοντας από τη μια μεριά τη σπουδαιότητα του θέματος του συνεδρίου και τις εργώδεις προσπάθειες των συνεργαζόμενων φορέων προς την κατεύθυνση της αναζωογόνησης της Ορθοδοξίας, τονίζοντας την ίδια στιγμή το ρόλο που η ορθόδοξη Εκκλησία καλείται να παίξει στο πλαίσιο της νεωτερικής εποχής. Χαιρετισμό απηύθυναν επίσης ο Ορθόδοξος Αρχιεπίσκοπος Καρελίας και πάσης Φιλανδίας Λέων, ο οποίος διαβάστηκε από τον Μητροπολίτη Αμβρόσιου του Ελσινκίου, όπως επίσης κι ο Λουθηρανός Αρχιεπίσκοπος Turku και Φιλανδίας KariMäkinen.

Στην πρώτη συνεδρία, υπό την προεδρία του Δρ. Παντελή Καλαϊτζίδη, ο Μητροπολίτης του Ελσινκίου Αμβρόσιος μίλησε με θέμα «Η ‘απομυθοποίηση’ του έθνους στην Φιλανδία». Ο ομιλητής περιέγραψε τη φύση και το χαρακτήρα της αυτονομίας της ορθόδοξης Εκκλησίας στη Φιλανδία, ενώ έγινε λόγος για τη συμμετοχή του κλήρου και του λαού σε όλες τις διοικητικές δομές της Εκκλησίας που βασίζεται στην ελευθερία και τη δημοκρατία, σε αντίθεση προς μια ολοκληρωτική παράδοση στον τρόπο διοίκησης, η οποία συναντάται και στην ιστορία της Ορθοδοξίας. Τέλος προσπάθησε να τονίσει την προτεραιότητα της ιεραποστολής και της μαρτυρίας ως την πηγή της δύναμης της Εκκλησίας στο πλαίσιο της πλουραλιστικής κοινωνίας της Φιλανδίας. Ο π. Cyril Hovorun, (Επισκέπτης Ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Yale, ΗΠΑ) ανέπτυξε το θέμα «Πολιτική Ορθοδοξία: ιδεολογία; αστική θρησκεία; Αίρεση;» Στην εισήγησή του ο ομιλητής διερεύνησε το πλαίσιο (Ουκρανία 2007) μέσα στο οποίο γεννήθηκε ο όρος αυτός, επιχειρώντας να προσδιορίσει το νοηματικό περιεχόμενό του, κάνοντας τέλος λόγο για επιμέρους είδη πολιτικής ορθοδοξίας (εθνικισμός, ανατολιτισμός, φονταμενταλισμός κ.ά.). Η τελευταία ομιλήτρια της συνεδρίας Δρ. Ivana Noble, (Καθηγήτρια, Προτεσταντική Θεολογική Σχολή, Πανεπιστήμιο του Καρόλου, Πράγα, Τσεχία) ανέπτυξε το θέμα «Η θεολογία μετά την εμπειρία του ολοκληρωτισμού». Με αφετηρία την περίπτωση της Τσεχίας, η ομιλήτρια μελέτησε τους τρόπους με τους οποίους η θεολογία μπορεί να λειτουργήσει ως κριτική συνείδηση τόσο για την Εκκλησία στο πλαίσιο των κομμουνιστικών καθεστώτων όσο και για την μελέτη της ίδιας της κληρονομιάς της, στο βαθμό που τόσο οι θεολόγοι όσο και οι Εκκλησίες δέχθηκαν εν μέρει την επίδραση της ολοκληρωτικής εμπειρίας.

Στην πρώτη πρωινή συνεδρία της δεύτερης μέρας (Παρασκευή 29 Μαΐου) του συνεδρίου, υπό την προεδρία της Elena Gorschkow-Salonranta (Συμβούλος ΜΚΟ, Μέλος του συμβουλίου της ορθόδοξης ενορίας του Ελσινκίου), η Δρ. Nadieszda Kizenko, (Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Τμήμα Ιστορίας, Κολλέγιο Τεχνών και Επιστημών, Πανεπιστήμιο Albany, Νέα Υόρκη, ΗΠΑ) παρουσίασε το θέμα «Η έννοια της Ορθοδοξίας στο πλαίσιο των πολιτικών επιστημών». Η Ορθοδοξία εμφανίζεται στην ρωσική πολιτική σκηνή με διαφορετικό τρόπο από ότι στην πολιτική θεωρία της Αμερικής. Στη εισήγηση αυτή διερευνήθηκαν οι διαφορές αυτές (λ.χ. από τη μια μεριά οι Alexander Dugin, Alexander Panarin χρησιμοποιούν την έννοια του ‘ορθόδοξου ευρασιανισμού’, σε αντίθεση με τις Η.Π.Α όπου ορισμένοι πολιτικοί επιστήμονες πρεσβεύουν ότι η ορθοδοξία μπορεί να αποτελέσει πηγή έμπνευσης για τη δημοκρατία). Ο Δρ. Hjälm, (Δρ. Θεολογίας και Φιλοσοφίας, Ακαδημαϊκός Κοσμήτωρ της Ορθόδοξης Ακαδημίας «Άγιος Ιγνάτιος», Στοκχόλμη, Επίκουρος Καθηγητής, Τμήμα Θεολογίας, Πανεπιστήμιο της Ουψάλα, Σουηδία) ανέπτυξε το θέμα «Αποδόμηση και Ελπίδα: τα θεμέλια της αυτο-αξιολόγησης και της λογοδοσίας και ο τρόμος μέσα στο πλαίσιο της σύγχρονης ορθόδοξης θεολογίας». Σύμφωνα με τον ομιλητή η διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης συνέβη μάλλον νωρίτερα από ότι αναμενόταν. Ξαφνικά κανένας δεν θα χαρακτήριζε τον εαυτόν του ως κομμουνιστή. Έτσι η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία εμφανίστηκε τελικά ως θριαμβεύτρια. Στις μέρες μας η πλειονότητα των Ρώσων Ορθοδόξων έχουν εκκοσμικευθεί και δεν πηγαίνουν στην εκκλησία. Ωστόσο, συνεχίζει να παρατηρείται μια αξιοσημείωτη υποστήριξη προς την Εκκλησία. Ο ομιλητής μελέτησε επίσης το παράδοξο φαινόμενο της ύπαρξης από τη μια μεριά μιας ισχυρής υποστήριξης της Εκκλησίας και από την άλλη της μικρής παρουσίας στις ακολουθίες, υποστηρίζοντας ότι η Εκκλησία έγινε ένα σύμβολο συνέχειας και ανανέωσης, σύμβολο μιας αυτοκρατορικής διάρκειας. Ο Δρ. Davor Džalto, (Αναπληρωτής Καθηγητής Αμερικανικού Πανεπιστημίου, Ρώμη, Ιταλία, Πρόεδρος του Ινστιτούτου για τη Μελέτη του Πολιτισμού και του Χριστιανισμού, Βελιγράδι, Σερβία), παρουσίασε το θέμα «Λέγοντας την αλήθεια, προκαλώντας τις δομές εξουσίας: Η ορθόδοξη θεολογία ως κριτικός λόγος». Στο εισήγησή του συζήτησε το ζήτημα της Ορθοδοξίας ως ‘κριτικού λόγου’, ο οποίος επιδιώκει να αποδομήσει τις δομές εξουσίας, διερευνώντας τις θεολογικές προϋποθέσεις ενός τέτοιου λόγου.

Στη δεύτερη πρωινή συνεδρία υπό την προεδρία του Δρ. Assaad Elias Kattan (Καθηγητής, Έδρα ορθόδοξης θεολογίας, Πανεπιστήμιο του Münster, Γερμανία), η Δρ. Έφη Φωκά, (Ερευνήτρια του Ελληνικού Ιδρύματος Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ), Υπεύθυνη του Ευρωπαϊκού προγράμματος για τις θρησκευτικές ελευθερίες και τα ανθρώπινα δικαιώματα, Grassrootsmobilise, Αθήνα, Ελλάδα) ανέπτυξε το θέμα «Η Ορθοδοξία και η πρόκληση του πλουραλισμού». Η παρούσα εισήγηση επικεντρώθηκε σε σχετική έρευνα για τον πλουραλισμό και τη θρησκευτική ελευθερία που πραγματοποιήθηκε σε τέσσερις βασικές ορθόδοξες χώρες, ο σκοπός της οποίας ήταν να διαπιστωθούν οι παράγοντες και οι μηχανισμοί που επηρεάζουν ποικίλες εκφράσεις του πλουραλισμού ως προβλήματος. Βρίσκοντας ως κοινό παρανομαστή μεταξύ αυτών των εκδηλώσεων τη στενή σχέση μεταξύ θρησκείας και εθνικής ταυτότητας, η εισήγηση επικεντρώθηκε ιδιαίτερα στη θρησκευτική-εθνική διασύνδεση της ταυτότητας, διερευνώντας τη συχνά λεπτή διάκριση μεταξύ των θετικών και αρνητικών εκδηλώσεών της. Η Δρ. Kristina Stoeckl, (Αυστριακό Πρόγραμμα για την προηγμένη έρευνα και τεχνολογία, Μέλος της Ακαδημίας των Επιστημών της Αυστρίας και του Τμήματος Πολιτικών Επιστημών, Πανεπιστήμιο Βιέννης, Αυστρία) μίλησε με θέμα «Η πολιτική της Ηθικής στην προσέγγιση για τα ανθρώπινα δικαιώματα της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας». Η ομιλήτρια ασχολήθηκε με τον τρόπο που η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία προσέγγισε το διεθνές καθεστώς των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο πλαίσιο της υιοθέτησης της «Διδασκαλίας για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, την ελευθερία και τα δικαιώματα», από τη Σύνοδο των Επισκόπων της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας το 2008. Στην εισήγησή της υποστήριξε ότι το κείμενο αυτό αποτέλεσε τη βάση για ικανό αριθμό παρεμβάσεων της Εκκλησίας υπέρ της «ηθικής» τόσο στο εσωτερικό της Ρωσίας, όσο και στις εξωτερικές σχέσεις, δίνοντας ορισμένα παραδείγματα και εξηγήσεις για τον ισχυρισμό αυτό. Ο Δρ. Radu Preda, (Διευθυντής Ρουμανικού Ινστιτούτου Διορθοδόξων, Διαχριστιανικών και Διαθρησκειακών Σπουδών (INTER), Αν. Καθηγητής Κοινωνικής Θεολογίας, Ορθόδοξη Θεολογική Σχολή, Πανεπιστήμιο Babes-Bolyai, Cluj-Napoca, Ρουμανία) παρουσίασε ένα κείμενο με θέμα «Τα ανθρώπινα δικαιώματα ως κοινωνική πρόκληση για την ορθόδοξη θεολογική πράξη και αντίληψη». Αποτελεί κοινό τόπο ότι η ενασχόληση με τα ανθρώπινα δικαιώματα τόσο για την ορθόδοξη θεολογία, ως θεωρητικό σύστημα, όσο και για την ορθόδοξη Εκκλησία ως θεσμό αποτελεί μια πρόκληση. Τίθεται λοιπόν το ερώτημα για το ποια είναι η πηγή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Καταρχάς τα ανθρώπινα δικαιώματα βρέθηκαν στο επίκεντρο χρόνιων αψιμαχιών τόσο στον Καθολικισμό όσο και, έστω εν μέρει, στον Προτεσταντισμό με τις φιλελεύθερες απόψεις. Δεύτερον εάν στρέψουμε την προσοχή μας στην ίδια την Ορθοδοξία, τα ανθρώπινα δικαιώματα ποτέ δεν απορρίφθηκαν στην καθολικότητά τους. Η παρούσα συγκυρία, 25 χρόνια μετά την πτώση του Κομμουνισμού, προσφέρει μια νέα και ίσως καλύτερη συνάφεια, όπου η Ορθοδοξία θα είναι σε θέση να ξεκινήσει εκ νέου το διάλογο με το ήθος που βρίσκεται στα θεμέλια των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Μετά το μεσημεριανό διάλλειμα στην πρώτη απογευματινή συνεδρία υπό την προεδρία της Δρ. Ivana Noble, ο Διάκονος Paul Gavrilyuk, (Καθηγητής, Έδρα Θεολογίας και Φιλοσοφίας Θωμάς Ακινάτης, Πανεπιστημίου St. Thomas, Minnesota, ΗΠΑ) ανέπτυξε το θέμα «Η ρωσική πολιτική θεολογία στην Εξορία: Berdyaev,Bulgakov,και οι Ευρασιάτες». Ο ομιλητής έστρεψε το ενδιαφέρον του στις πολιτικές θεολογίες των Ρώσων εμιγκρέδων και συγκεκριμένα στους Berdyaev,Bulgakov και στο κίνημα των Ευρασιατών. Οι Berdyaev και ο Bulgakov βρέθηκαν στην ηγεσία της πιο σημαντικής θεολογικής κίνησης στην πνευματική ιστορία της Ρωσίας και της Ουκρανίας, δηλαδή την θρησκευτικό-φιλοσοφική αναγέννηση του 20ου αιώνα. Σε μια πολύ σημαντική συλλογή με τίτλο TheLandmarks(1909), οι ηγέτες της αναγέννησης προσέφεραν μια θρησκευτική ερμηνεία του Μαρξισμού στη ρωσική εκδοχή του, προβλέποντας τις θηριωδίες της επανάστασης των Μπολσεβίκων και προσπαθώντας να καλλιεργήσουν από τη μια μεριά την πολιτική φιλελευθεροποίηση της Εκκλησίας, προσκαλώντας από την άλλη την κοσμική διανόηση στην θρησκευτική πίστη. Ο Νικόλαος Ασπρούλης (Master Θεολογίας, Επιστημονικός Συνεργάτης Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών και περιοδικού Θεολογία, Ελλάδα) ανέπτυξε το θέμα «Εκκλησιο-Κοσμική Δογματική»: Μια νέα προοπτική για την ορθόδοξη θεολογία και εκπαίδευση στη μετα-κομμουνιστική εποχή». Στο κείμενο αυτό έγινε μια προσπάθεια α. να γίνει μια σύντομη επισκόπηση της ιστορίας της ορθόδοξης θεολογίας για την αναζήτηση αντιπροσωπευτικών παραδειγμάτων του νέου αυτού μοντέλου του θεολογείν, β. να περιγραφούν τα βασικά χαρακτηριστικά της μετα-κομμουνιστικής συνάφειας μέσα στην οποία η ορθόδοξη θεολογία και εκπαίδευση καλούνται να δώσουν μαρτυρία του Ευαγγελίου και γ. να παρουσιαστούν ορισμένες θεμελιώδεις προϋποθέσεις πάνω στις οποίες το μοντέλο της «εκκλησιο-κοσμικής Δογματικής θα πρέπει να στηρίζεται.

Στην τελευταία συνεδρία της πρώτης μέρας, υπό την προεδρία του Δρ. Alexei Bodrov (Κοσμήτορα του Βιβλικού Θεολογικού Ινστιτούτου του αγίου Ανδρέα, Μόσχα, Ρωσία) ο Δρ. Βασίλειος Μακρίδης (Καθηγητής Κοινωνιολογίας του Ορθόδοξου Χριστιανισμού, Πανεπιστήμιο Erfurt, Γερμανία) μίλησε με θέμα «Ορθόδοξη Εκκλησία και φιλελευθερισμός: Κριτικές παρατηρήσεις για ένα αμφιλεγόμενο ζήτημα». Στην εισήγηση αυτή επιδιώχθηκε όχι μονάχα η εξέταση της σύγχρονης πραγματικότητας για τη σχέση Ορθοδοξίας και φιλελευθερισμού αλλά επίσης και μια ιστορική αναδρομή της μεταξύ τους σχέσης, στην προσπάθεια το όλο ζήτημα να τεθεί σε μια ευρύτερη θρησκευτική, πνευματική και πολιτιστική συνάφεια. Βασικός στόχος ήταν η επισκόπηση των βασικών εκδηλώσεων του όλου θέματος και η κριτική εξέταση των επιμέρους ορθοδόξων αντιλήψεων. Ο Δρ. Αριστοτέλης Παπανικολάου (Καθηγητής, Έδρα Ορθόδοξης θεολογίας και Πολιτισμού «Αρχιεπίσκοπος Δημήτριος», Συν-ιδρυτής Κέντρου Ορθοδόξων Χριστιανικών Σπουδών, Πανεπιστήμιο Fordham, Νέα Υόρκη, Η.Π.Α) μίλησε με θέμα «Ορθόδοξος φιλελευθερισμός και Εκκοσμίκευση: Υπερβαίνοντας τον πολιτικό νεστοριανισμό». Σχεδόν 25 χρόνια μετά την πτώση του Κομμουνισμού, οι Ορθόδοξες Εκκλησίες στην Ανατολική Ευρώπη αντέδρασαν με αρνητικό τρόπο στον πολιτικό φιλελευθερισμό και την εκκοσμίκευση, οδηγώντας στην στροφή της ιδεολογικής και θεολογικής προοπτικής προς την κατεύθυνση μιας νέας διαίρεσης μεταξύ Ανατολής και Δύσης. Ο ομιλητής υποστήριξε πως μια τέτοια αντίδραση δηλώνει μια μορφή πολιτικού νεστοριανισμού στο βαθμό που θεμελιώνεται σε μια δυαλιστική λογική την οποία επιχειρεί να υπερβεί η Σύνοδος της Χαλκηδόνας, ενώ παράλληλα σημείωσε την ανάγκη μια πολιτικής θεώρησης που να βασίζεται στην Χαλκηδόνα και θα αποδέχεται μια τροποποιημένη μορφή πολιτικού φιλελευθερισμού και εκκοσμίκευσης ως ορθόδοξη. Ο Δρ. Lucian Leustan, (Καθηγητής Πολιτικών Επιστημών και Διεθνών Σχέσεων, Πανεπιστήμιο Aston, Ηνωμένο Βασίλειο και Διακεκριμένος Εταίρος, Transatlantic Academy, Ουάσινγκτον, Η.Π.Α) ανέπτυξε το θέμα «Ορθόδοξος χριστιανισμός και η φιλελεύθερη διεθνής τάξη». Στην ομιλία του ο ομιλητής εξέτασε την πολιτική στράτευση των Ορθοδόξων Εκκλησιών στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως μέρος της ευρύτερης φιλελεύθερης διεθνούς τάξης. Ασχολήθηκε με τον θρησκευτικό διάλογο στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα από τη διακήρυξη Schuman του 1950 μέχρι σήμερα, την πολιτική τυπολογία των ορθοδόξων αντιπροσώπων στις Βρυξέλλες και το Στρασβούργο και τις πολιτικές προτεραιότητες γύρω από θέματα θρησκείας, πίστης και της θέσης της Ορθοδοξίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Στην πρώτη πρωινή συνεδρία της τρίτης μέρας του συνεδρίου (Σάββατο 30 Μαΐου), υπό την προεδρία του π.Heikki Huttunen (Γενικός Γραμματέας, Οικουμενικό Συμβούλιο Φιλανδίας, Ορθόδοξη Εκκλησία της Φιλανδίας, Ελσίνκι), η Δρ. Vera Shevzov, (Καθηγήτρια Θρησκευτικών Σπουδών, SmithCollege, ΗΠΑ) ανέπτυξε το θέμα «Η έννοια του ‘Ρωσικού Κόσμου’: Η εξέλιξή της στη μετα-σοβιετική ορθόδοξη συνάφεια». Με το κείμενό της αυτό η ομιλήτρια επεχείρησε να εξετάσει α. την εξέλιξη της έννοιας του Ρωσικού Κόσμου στο πλαίσιο της Ορθοδοξίας, β. τα κίνητρα και τους στόχους που λανθάνουν πίσω από την έννοια αυτή και γ. τη συγκεκριμένη κατανόηση της Ρωσίας, της ιστορίας της και του ρόλου της Εκκλησίας που αυτή η έννοια προωθεί. Ο Διάκονος Nicholas Denysenko, (Επίκ. Καθηγητής Θεολογίας, Τμήμα Θεολογίας, Πανεπιστήμιο LoyolaMarymount, Η.Π.Α.) μίλησε με θέμα «Εκκλησιακή νομιμότητα και ταυτότητα: Οι Εκκλησίες και ο πόλεμος στην Ουκρανία». Στο κείμενο αυτό ο ομιλητής ανέλυσε τις ενδο-ορθόδοξες διαιρέσεις στην Ουκρανία, αποσαφηνίζοντας τα προβλήματα της εκκλησιακής νομιμότητας και ταυτότητας που εμφανίζονται στην περίπτωση αυτή. Αφού αναφέρθηκε αρχικά στις σύγχρονες αφηγήσεις που προσδιόρισαν τις αιτίες των ενδο-ορθόδοξων σχισμάτων στην Ουκρανία, στη συνέχεια επεχείρησε να εντοπίσει τις απαρχές της κρίσης, διερευνώντας τον τρόπο που η προσπάθεια για την αποκατάσταση της ουκρανικής θρησκευτικής ταυτότητας μεταξύ των αυτοκέφαλων Ουκρανών στην αρχή του 20ου αιώνα οδήγησε σε μια σειρά από διαιρέσεις μεταξύ των ορθόδοξων Εκκλησιών. Ο ομιλητής ισχυρίστηκε ότι η αναζήτηση για την αυθεντική θρησκευτική ταυτότητα στην Εκκλησία επισκιάστηκε από την πολεμική για την εκκλησιακή νομιμότητα, καλώντας τους θεολόγους να στραφούν στην μυστηριακή παράδοση της Εκκλησίας για την επικαιροποίηση της αναζήτησής τους για μια θρησκευτική ταυτότητα ως συλλογική προσπάθεια της παγκόσμιας Ορθοδοξίας. Η Δρ. Anna Briskina-Müller, (Θεολογική Σχολή, Martin-Luther-UniversitätHalle-Wittenberg, Γερμανία) μίλησε με θέμα «Ισχύς» και «νίκη» ως κεντρικές κατηγορίες στη συζήτηση για τη σχέση Εκκλησίας και Κράτους στη Ρωσία σήμερα». Στην εισήγησή της η ομιλήτρια ασχολήθηκε με το ρόλο που κατηγορίες όπως η ισχύς και η δύναμη παίζουν στο ρωσικό δημόσιο λόγο σήμερα –τόσο στην κοινωνία όσο και στην Εκκλησία.

    Στη δεύτερη πρωινή συνεδρία υπο την προεδρία του Δρ. Davor Džalto (Αναπληρωτής Καθηγητής Αμερικανικού Πανεπιστημίου, Ρώμη, Ιταλία, Πρόεδρος του Ινστιτούτου για τη Μελέτη του Πολιτισμού και του Χριστιανισμού, Βελιγράδι, Σερβία), ο Δρ. Alexei Bodrov, (Κοσμήτωρ, Βιβλικό Θεολογικό Ινστιτούτο του Αγίου Ανδρέα, Μόσχα, Ρωσία) ανέπτυξε το θέμα «Ορθoδοξία, Ισλάμ και Κράτος στην μετα-κομμουνιστική Ρωσία». Η Ορθοδοξία και το Ισλάμ αποτελούν τις δυο βασικές θρησκείες στη Ρωσία, οι οποίες διαγκωνίζονται για την υποστήριξη του κράτους, ενώ ταυτόχρονα και οι δυο υποστηρίζουν ότι αποτελούν μέρος της εθνικής ταυτότητας, αποτελώντας έτσι έμπιστους συνεργάτες του κράτους και θεμέλιο για την ιδεολογία του. Η Ρωσική Ορθοδοξία, το Ρωσικό Ισλάμ και το ρωσικό κράτος συνιστούν έτσι μια πολύ σημαντική και ιδιότυπη τριλογία αν και τα τρία μέλη δεν ίσα μεταξύ τους. Η Δρ. Souad Slim, (Καθηγήτρια Ιστορίας, Πολιτισμικών Σπουδών και Μεθοδολογίας στην Αρχιτεκτονική Σχολή, στη Σχολή Κοινωνικών Επιστημών και στο Ινστιτούτο Ορθόδοξης Θεολογίας, Πανεπιστήμιο Μπαλαμάντ, Λίβανος) μίλησε με θέμα «Η αυτοκρατορική ρωσική εταιρεία στην Παλαιστίνη. Η αναβίωση ενός παλαιού μοντέλου». Η αυτοκρατορική ρωσική εταιρεία στην Παλαιστίνη ιδρύθηκε μετά από δυο αιματηρούς πολέμους: τον πόλεμο της Κριμαίας και τον πόλεμο του 1877-78. Ο σκοπός της εταιρείας όπως προσδιορίστηκε από το καταστατικό της ήταν να βοηθήσει τον ορθόδοξο λαό ενάντια στον προσηλυτισμό των ρωμαιοκαθολικών και προτεσταντών ιεραποστόλων που απειλούσαν την εκκλησία. Στις μέρες μας και καταμεσής των αναταραχών στην περιοχή της Μέσης Ανατολής, η εταιρεία αυτή ανανεώνει τις δράσεις της, διευρύνοντας την προοπτική της και προς μη ορθόδοξες κοινότητες και προς τις περισσότερες πολιτιστικές, ιστορικές και ανθρωπολογικές μελέτες και έρευνες στην Μ. Ανατολή. Ο Δρ. Krastu Banev, (Λέκτωρ στο Τμήμα Θεολογίας και Θρησκευτικών Επιστημών Πανεπιστημίου του Durham, Ηνωμένο Βασίλειο), ανέπτυξε το θέμα «H Βουλγαρική Ορθοδοξία απέναντι στις προκλήσεις της μετα-κομμουνιστικής εποχής». Στις 2 Μαΐου 2015, ο Πατριάρχης Νεόφυτος εόρτασε την επέτειο των 1150 χρόνων από το Βάπτισμα του πρώτου Βούλγαρου Χριστιανού μονάρχη, του KhanBoris το 865. Το γεγονός έλαβε χώρα στην πρωτεύουσα του πρώτου Βουλγαρικού Βασιλείου, την πόλη Pliska. Επίσημοι καλεσμένοι ήταν ό νυν πρόεδρος της Βουλγαρίας RosenPlevneliev, ο Πρωθυπουργός BoykoBorissov, όπως επίσης και πρώην βασιλιάς και πρώην πρωθυπουργός SimeonSaxe-Coburg-Gotha. Ο Πατριάρχης εκφράστηκε με τα καλύτερα λόγια για τις υπηρεσίες και των τριών αυτών ηγετών στη χώρα. Ο εορτασμός στην Pliska υπήρξε ένα ιδιαίτερα σημαντικό γεγονός για πολλούς λόγους. Στο πλαίσιο αυτό η μεγαλύτερη πρόκληση για τη βουλγαρική Ορθοδοξία υπήρξε η ανάγκη να μάθει τον τρόπο με τον οποίο θα διακρίνει ανάμεσα στο καλό και το κακό, έχοντας κατά νου τόσο το ολοκληρωτικό παρελθόν της, αλλά ταυτόχρονα ασκώντας και την αποστολή της στο σήμερα.

Μετά το μεσημεριανό διάλειμμα, στην πρώτη απογευματινή συνεδρία υπό την προεδρία του Michael Hjälm (Δρ. Θεολογίας και Φιλοσοφίας, Ακαδημαϊκός Κοσμήτωρ της Ορθόδοξης Ακαδημίας «Άγιος Ιγνάτιος», Στοκχόλμη, Επίκουρος Καθηγητής, Τμήμα Θεολογίας, Πανεπιστήμιο της Ουψάλα, Σουηδία), ο Δρ. Samir Morcos, (Μέλος του Αιγυπτιακού Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και της Νορβηγικής Ακαδημίας των Τεχνών και της Ελευθερίας της Έκφρασης, Κάιρο, Αίγυπτος) μίλησε με θέμα «Εκκλησία, κράτος, κοινωνία: Η περίπτωση της Αιγύπτου». Στην εισήγησή του ο ομιλητής προσπάθησε να ρίξει φως στο χαρακτήρα του σύγχρονου αιγυπτιακού κράτους, το οποίο ιδρύθηκε από τον MuhammadAli στις αρχές του 19ου αιώνα. Επίσης αναφέρθηκε στις ανάδυση θρησκευτικών πεποιθήσεων από την πλευρά κλειστών ομάδων που δεν εκφράζουν την εμπειρία της Αιγύπτου, αλλά ούτε και την πλουραλιστική πολιτιστική σύνθεσή της, ούτε αυτό που χαρακτηρίζεται από τον ίδιο ως «Αιγυπτιακό Ισλάμ» ή «Ισλάμ της αιγυπτιακής εμπειρίας». Ο Δρ. Assaad Elias Kattan, (Καθηγητής, Έδρα Ορθόδοξης Θεολογίας του Πανεπιστημίου του Münster, Γερμανία), μίλησε με θέμα «Η σιωπή ως μια μορφή προδοσίας. Η πρόκληση της «Αραβικής Άνοιξης» για την Εκκλησία στη Συρία». Το να περιορίσει κάποιος την σημερινή σύγκρουση στη Συρία στο θρησκευτικό πεδίο θα ήταν μια ατυχής υπερ-απλούστευση. Ωστόσο ακόμη και μια υπεραπλουστευμένη ερμηνεία αυτής της σύγκρουσης στην προοπτική ενός εμφύλιου πολέμου ανάμεσα στους Σουνίτες και τους Αλεβήτες φαίνεται να απαιτεί έναν μη συνηθισμένο εκκλησιαστικό λόγο που κινείται πέραν μιας επιμονής σε μια δήθεν φιλική ατμόσφαιρα μεταξύ των Χριστιανών και των Μουσουλμάνων. Πολλοί χριστιανοί στη Συρία, αποφεύγοντας να είναι ιδιαίτερα κριτικοί, και χωρίς να έχουν προφητική διάκριση, είναι πιθανό να εκπέσουν σε μια ποιοτική ‘σιωπή’, ακόμη κι όταν μιλούν.

Στην τελευταία συνεδρία του συνεδρίου υπό την προεδρία του Δρ. Αριστοτέλη Παπανικολάου, (Καθηγητής, Έδρα Ορθόδοξης θεολογίας και Πολιτισμού «Αρχιεπίσκοπος Δημήτριος», Συν-ιδρυτής Κέντρου Ορθοδόξων Χριστιανικών Σπουδών, Πανεπιστήμιο Fordham, Νέα Υόρκη, Η.Π.Α), ο Δρ. Παντελής Καλαϊτζίδης (Διευθυντής της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών, Διδάσκων στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο) παρουσίασε το θέμα «Εκκλησία, Κράτος και Κοινωνία στην Ελλάδα: Από τη Δικτατορία στη Δημοκρατία, από τη Βυζαντινή ‘Συμφωνία’ στις προκλήσεις της πλουραλιστικής κοινωνίας». Όπως είναι γνωστό η «συμφωνία» (ή «συναλληλία») έλκει την καταγωγή της από το βυζαντινό πολιτικό μοντέλο και χρησιμοποιείται, ειδικά σε μια ορθόδοξη προοπτική, για την περιγραφή της ειδικής σχέσης ανάμεσα στην εκκλησία και το κράτος. Εάν η δικτατορία των συνταγματαρχών στην Ελλάδα (1967-1974) αφορά μεταξύ άλλων στην ελληνική εμπειρία του ολοκληρωτισμού, η βυζαντινή προ-νεωτερική ιδέα της «συμφωνίας» λειτούργησε καθόλη την περίοδο αυτή ως το ιδεολογικό υπόβαθρο της θεολογικής εγγύησης για τη συνεργασία της θεσμικής εκκλησίας και πολλών ορθοδόξων χριστιανών – ειδικά όσων ανήκαν στις θρησκευτικές οργανώσεις- με το ακροδεξιό στρατιωτικό καθεστώς. Ο π. Γρηγόριος Παπαθωμάς, (Καθηγητής Θεολογικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών και Ορθοδόξου Θεολογικού Ινστιτούτου Αγίου Σεργίου Παρισίων, Πρόεδρος Ευρωπαϊκού Φόρουμ Ορθοδόξων Θεολογικών Σχολών, EFOST, Βρυξέλλες) μίλησε με θέμα «Δημοκρατία, Εκκλησιοκρατία και Εκκλησιακότητα». Το θέμα του συνεδρίου αποτελεί μια ευκαιρία για τη συγκριτική εξέταση του θέματος αυτού. Στην προοπτική αυτή η εκκλησιακότητα και η δημοκρατία έρχονται σε διαλεκτική σχέση προς το φαινόμενο της εκκλησιοκρατίας. Η διάκριση μεταξύ των δυο αυτών διαστάσεων βοηθά να αποφευχθεί μια διπλή σύγχυση: από τη μια μεριά η ταύτιση μεταξύ εκκλησιακότητας και δημοκρατίας και από την άλλη εκείνη που επιτρέπει την ίδια την εκκλησιακότητα να υποβάλλεται στον αιωνιστικό πειρασμό της ιστορικής εκδήλωσής της ως εκκλησιοκρατίας σε αναλογία με τη δημοκρατία.

Μετά την ολοκλήρωση της τελευταίας συνεδρίας, οι τρεις οικουμενικοί παρατηρητές Δρ. Gabriel BarSawme (Διευθυντής Νεολαίας για τη Συριακή Ορθόδοξη Αρχιεπισκοπή στις ανατολικές Η.Π.Α., Θεολογικό Σεμινάριο του Πανεπιστημίου του Princeton, Προχαλκηδόνιες Ορθόδοξες Εκκλησίες), ο Δρ. Kimmo Kääriäinen (Εκτελεστικός Διευθυντής του Εθνικού Συμβουλίου Εκκλησιών, Τμήμα Διεθνών Σχέσεων της Ευαγγελικής Λουθηρανικής Εκκλησίας της Φιλανδίας, Λουθηρανική Εκκλησία της Φιλανδίας) και Δρ. Thomas Bremmer (Καθηγητής της Ρωμαιοκαθολικής Θεολογικής Σχολής, του Πανεπιστημίου του Münster, Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία) διατύπωσαν τα σχόλιά τους για διάφορες πτυχές του θέματος ενώ παρουσίασαν τη δική του κατανόηση για το θέμα του συνεδρίου από την οπτική γωνία της δικής τους παράδοσης. Στο τέλος κάθε συνεδρίας δόθηκε επαρκής χρόνος στους συμμετέχοντες για να απευθύνουν ερωτήματα στους ομιλητές, γεγονός που οδήγησε σε μια ζωντανή και δημιουργική συζήτηση.

Την Κυριακή οι σύνδροι παρακολούθησαν τη θεία Λειτουργία χοροστατούντος του Μητροπολίτη του Ελσινκίου Αμβροσίου στον Ορθόδοξο Καθεδρικό της πόλης (Uspensky Cathedral). Η συζήτηση γύρω από τα συμπεράσματα του συνεδρίου έλαβε χώρα στην κρύπτη που βρίσκεται κάτω από τον Καθεδρικό ναό, όπως επίσης και η τελική αξιολόγηση των εργασιών του συνεδρίου. Παράλληλα ο Μητροπολίτης Ζιμπάμπουε Σεραφείμ Κυκκώτης επέδωσε το ειδικό μετάλλιο της Μητρόπολής του (Ελληνο-ορθόδοξο Πατριαρχείο Αλεξανδρείας) στον Μητροπολίτη Ελσινκίου Αμβρόσιο.

Το συνέδριο ολοκληρώθηκε με περιήγηση σε μνημεία και αξιοθέατα της πόλης.

Μεταξύ των συμμετεχόντων στο συνέδριο ήταν ο Λουθηρανός Αρχιεπίσκοπος του Turku και Φιλανδίας, η Λουθηρανή Επίσκοπος Ελσινκίου Irja Askola, εκπρόσωπος της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Εσθονίας και Γενικός Γραμματέας π. MattiasPalli, ο π. ThadéeBarnas από το ιστορικό μοναστήρι του Chevetogne και του περιοδικού Irénikon (Βέλγιο), ερευνητές και συμμετέχοντες από διάφορες χώρες του κόσμου (Ελλάδα, Σουηδία, Γερμανία, Λίβανο, Ρωσία, Βέλγιο, Δημοκρατία της Τσεχίας, Η.Π.Α. κ.ά.) και πολλοί ντόπιοι που ενδιαφέρονταν για το θέμα του συνεδρίου.

Hμερολόγιο Εκδηλώσεων

Ημερολόγιο Εκδηλώσεων

Το Resilience στα Βαλκάνια

Νοέμβριος
Πέμπτη
26
Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών Βόλου-Resilience Ανοικτό...

Δ΄ Διεθνές Ιεροψαλτικό και Μου...

Φεβρουάριος
Κυριακή
7
Από τον Τομέα Ψαλτικής και Μουσικολογίας της...

Προαναγγελίες

Δ΄ Διεθνές Ιεροψαλτικό και Μουσικολογικό Συνέδριο

Δ΄ Διεθνές Ιεροψαλτικό και Μουσικολογικό Συνέδριο

Από τον Τομέα Ψαλτικής και Μουσικολογίας της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου ανακοινώνεται ότι το Δ΄ Διεθνές Ιεροψαλτικό και Μουσικολογικό Συνέδριο, Περισσότερα
  • 1
  • 2
  • 3
  • 1
  • 2