Φωτογραφία από την Εκδήλωση

Με τη συμμετοχή του Διευθυντή της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου

 

Στις 24 και 25 Φεβρουαρίου, 2017 πραγματοποιήθηκε με επιτυχία στην Αθήνα, το πρώτο Διεθνές Συνέδριο με θέμα «Σύγχρονη Επιστήμη και Ορθόδοξη Παράδοση. Μια άβολη σχέση;» το οποίο διοργανώθηκε από το Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών. Το συνέδριο αυτό εντάσσεται στο πλαίσιο του ευρύτερου ερευνητικού προγράμματος με γενικό τίτλο «Επιστήμες και Ορθοδοξία ανά τον κόσμο», το οποίο υλοποιείται από το Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών, υπό τη διεύθυνση του Υπεύθυνου Ερευνητή του Προγράμματος, Δρ. Ευθύμιου Νικολαΐδη, με την χρηματοδότηση του Templeton World Charity Foundation.

Το πρώτο αυτό συνέδριο εστίασε στην ίδια τη φύση του διαλόγου μεταξύ της σύγχρονης επιστήμης και του Ορθόδοξου Χριστιανισμού. Σήμερα η Ορθοδοξία μοιράζεται ενίοτε διαφορετικές θέσεις απέναντι στην επιστήμη και την τεχνολογία, όπως έχουν σχηματισθεί μέσα από Πατερικά κείμενα, έργα θεολόγων και άλλων λογίων, αλλά και τις σύγχρονες κοινωνικές πραγματικότητες. Από την άλλη, η επιστήμη σήμερα βρίσκεται περισσότερο ίσως από ποτέ αντιμέτωπη με κρίσιμα και άβολα ερωτήματα που αφορούν το νόημα της ζωής και τη θέση του ανθρώπου στον κόσμο. Βασικός στόχος του συνεδρίου ήταν να ορίσει τα πρότυπα της σημερινής σχέσης επιστήμης-θρησκείας στον ορθόδοξο κόσμο, ιδιαίτερα υπό το πρίσμα των πρόσφατων εξελίξεων τόσο στις θετικές επιστήμες όσο και στη θεολογία.

Μεταξύ των συμμετεχόντων ήταν οι, Μητροπολίτης Μεσογαίας και Λαυρεωτικής Νικόλαος (Χατζηνικολάου), Επίσκοπος Χριστουπόλεως Μακάριος (Γρινιεζάκης), Δρ. Ευθύμιος Νικολαϊδης (Εθνικό ίδρυμα Ερευνών, Ελλάδα), Δρ. Aristotle Papanikolaou (Νέα Υόρκη, ΗΠΑ), Δρ. Sergey Horujy (Μόσχα, Ρωσία), Δρ. Βασίλειος Μακρίδης (Erfurt, Γερμανία), Δρ. Nina Dimitrova (Βουλγαρία), π. Doru Costache (Αυστραλία), Δρ. Αθανάσιος Παπαθανασίου (Ελλάδα), Christopher Knight (Ηνωμένο Βασίλειο), Δρ. Ronald Numbers (Viscosin, ΗΠΑ), π. Ioan Chirila (Cluj-Napoca, Romania), Δρ. Δημήτριος Κυριαζής (Ελλάδα), Δρ. Gayle Woloschak (Σικάγο, ΗΠΑ), π. Βασίλειος Θερμός (Ελλάδα), Δρ. Stoyan Tanev (Δανία), Δρ. Alexei Bodrov (Μόσχα, Ρωσσία), κ.ά.

Ο Διευθυντής της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου, Δρ. Παντελής Καλαϊτζίδης μίλησε με θέμα «Η αμφίσημη σχέση μεταξύ Ορθοδοξίας και επιστημών υπό το φως της εκκρεμούσας συζήτησης μεταξύ Ορθοδοξίας και νεωτερικότητας». Σύμφωνα με την εισήγηση του Δρ. Καλαϊτζίδη, η κυρίαρχη ορθόδοξη αντίληψη για τη σχέση της Ορθοδοξίας με τις επιστήμες υποστηρίζει ότι η πρώτη δεν ήταν ποτέ σε αντίθεση με τις επιστήμες, και ότι η Ορθοδοξία ήταν πάντα ανοικτή απέναντι στην επιστημονική έρευνα και την πρόοδο. Ωστόσο, μια πιο προσεκτική θεώρηση της συνάντησης μεταξύ της Ορθοδοξίας και των επιστημών την εποχή του Διαφωτισμού, καθώς και η στάση πολλών Ορθοδόξων απέναντι σε ένα ευρύ φάσμα από κρίσιμα ζητήματα, όπως η χρήση της ιστορικο-κριτικής μεθόδου στις βιβλικές και θεολογικές επιστήμες, τα βιοηθικά ζητήματα, η θεωρία της εξέλιξης, ή σε ερωτήματα που αφορούν στο φύλο και τη σεξουαλικότητα, μας προσκαλούν σε μια επανεκτίμηση και μια περισσότερο κριτική και ισορροπημένη αξιολόγηση της σχέσης μεταξύ της Ορθοδοξίας και των επιστημών, καθώς και σε μια ειλικρινή συζήτηση των προβλημάτων που αυτή η σχέση συνεπάγεται. Με την εισήγησή του ο Διευθυντής της Ακαδημίας επιδίωξε να εμπλακεί σε αυτή τη συζήτηση από την ερμηνευτική οπτική του διαλόγου μεταξύ Ορθοδοξίας και νεωτερικότητας που φαίνεται ότι ακόμη εκκρεμεί.

Για να διαβάσετε τις περιλήψεις όλων των εισηγήσεων αλλά και περισσότερες πληροφορίες για το συνέδριο και το ερευνητικό πρόγραμμα μπορείτε να επισκεφτείτε την επίσημη ιστοσελίδα του προγράμματος: http://project-sow.org/

Η ιστοσελίδα βρίσκεται σε κατάσταση αναβάθμισης

Thursday, March 22, 2001 Panagiotis Theodosiou Πενταετία 2000-2005 9
Τι σημαίνουν όμως όλα αυτά για τη ζωή μας; Η Εκκλησία ως κοινότητα εσχατολογική μπορεί να αναφέρεται σ' ένα έθνος και να αναμένει την δικαίωση της από το παρελθόν, ταυτιζόμενη με παγιωμένες μορφές και σχήματα; Και εφόσον τα Έσχατα έχουν ήδη εισβάλει στην Ιστορία, ποιες μπορεί να είναι οι συνέπειες από αυτή τη βιβλική και πατερική αντίληψη για την πολιτική και κοινωνική ζωή, τη φιλοσοφία, την επιστήμη, τον πολιτισμό, τις σχέσεις με τις άλλες θρησκείες; Είναι μερικά από τα θέματα που θα εξετάσει και θα συζητήσει στο χειμερινό πρόγραμμα της (2000-2001) η Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών της Ιεράς Μητροπόλεως Δημητριάδος με ελεύθερη και χωρίς προϋποθέσεις συμμετοχή για τους εντός, αλλά και εκτός Βόλου. "Πιστεύω στην ερχόμενη Βασιλεία Τότε όλα τα χρώματα θα γίνουν ένα" Στίχοι από το Τραγούδι: I Still Haven't Found What I' m Looking For του συγκροτήματος U2 Περιλήψεις Ακαδημαϊκού Έτους 2000-2001
Tuesday, January 01, 2002 Panagiotis Theodosiou Πενταετία 2000-2005 114
Ορθοδοξία και Νεωτερικότητα Στη διάρκεια της χρονιάς που μας πέρασε (2000-01), προσεγγίζοντας το θέμα "Εκκλησία και Εσχατολογία", διαπιστώσαμε ότι το πλήρωμα, η ταυτότητα της Εκκλησίας δεν βρίσκεται στο παρελθόν αλλά στο μέλλον, στον ανακαινισμένο κόσμο της βασιλείας του Θεού, για τον οποίο οι χριστιανοί προσεύχονται και αγωνίζονται και ο οποίος έχει αρχίσει ήδη να φωτίζει και να επηρεάζει το παρόν και την ιστορία. Η εκκλησιαστική κοινότητα ζει και τρέφεται από το όραμα των Εσχάτων, γι αυτό και η Εκκλησία δεν αντλεί την υπόστασή της από καμμιά παγιωμένη δομή, από κανένα δεδομένο σχήμα που της έρχεται από το παρελθόν. Μ' άλλα λόγια η Εκκλησία δεν αντλεί την υπόστασή της απ' αυτό που είναι, αλλά απ' αυτό που θα γίνει στο μέλλον, στα Έσχατα. Φυσική συνέχεια της εσχατολογικής προβληματικής θα λέγαμε ότι αποτελεί η επιλογή του θέματος " Ορθοδοξία και Νεωτερικότητα ", που θα μας απασχολήσει τη φετεινή χρονιά. Εάν η Εκκλησία λοιπόν δεν ταυτίζεται με κανένα δεδομένο ιστορικό σχήμα του παρελθόντος, εάν ο πυρήνας της αλήθειας της δεν δεσμεύεται και δεν εξαντλείται από τα προγενέστερα παραδείγματα σχέσης κόσμου και Εκκλησίας, τότε είναι καιρός να πάψουμε να φοβόμαστε τη Νεωτερικότητα και ν' ανοίξουμε επιτέλους διάλογο μαζί της. Γιατί οφείλουμε να ομολογήσουμε ότι ουσιαστικά η συνάντηση αυτή δεν έλαβε ποτέ χώρα, ότι η γόνιμη αναμέτρηση - και γιατί όχι - η σύνθεση Ορθοδοξίας και Νεωτερικότητας παραμένει ζητούμενο. Η Ορθοδοξία μοιάζει να αποφεύγει συστηματικά αυτή τη συνάντηση, ενώ η Νεωτερικότητα φαίνεται να αγνοεί την Ορθοδοξία και την βαθύτερη αλήθεια της. Είναι θέμα προς συζήτηση βέβαια αν αυτή η αμοιβαία άγνοια και καχυποψία παραπέμπουν σε ριζική ασυμβατότητα των δύο μεγεθών (Ορθοδοξίας και Νεωτερικότητας) ή αν αντιθέτως οφείλονται σε ιστορικές συγκυρίες. Πράγματι, για ιστορικούς λόγους ο ορθόδοξος κόσμος δεν μετείχε οργανικά στο φαινόμενο της Νεωτερικότητας. Δεν έζησε από μέσα την Αναγέννηση, τη Μεταρρύθμιση και την Αντιμεταρρύθμιση, τους θρησκευτικούς πολέμους και το Διαφωτισμό, τη γαλλική και τη βιομηχανική επανάσταση, την ανάδυση του υποκειμένου και της ατομικότητας, τα δικαιώματα του ανθρώπου και το ουδετερόθρησκο εθνικό κράτος. Γνώρισε βέβαια στην επικράτειά του την οκτωβριανή επανάσταση και τους εκκοσμικευμένους μεσσιανισμούς μαρξιστικής κυρίως εμπνεύσεως - αδιανόητους έξω από το νεωτερικό παράδειγμα, καθώς επίσης και τους βαλκάνιους εθνικισμούς του 19ου και 20ου αιώνα. Ό,τι όμως χαρακτηρίστηκε ως κεκτημένο της Νεωτερικότητας μοιάζει να παρέμεινε ουσιαστικά ξένο προς την Ορθοδοξία που εξακολουθεί να έχει σοβαρές εκκρεμότητες με τη Νεωτερικότητα, γεγονός που για πολλούς ερμηνεύει τις σοβαρές δυσκολίες επικοινωνίας της με τον σύγχρονο κόσμο Το κρίσιμο λοιπόν ζήτημα που προβάλλει ύστερα απ' όλα αυτά συνοψίζεται στο παρακάτω ερώτημα: Η Ορθοδοξία σταμάτησε πριν τη Νεωτερικότητα; Σ' αυτό το θεμελιώδες ερώτημα έρχονται με τη σειρά τους να προστεθούν και ορισμένα άλλα: Η χριστιανική θεολογία λειτουργεί μόνο σε παραδοσιακά περιβάλλοντα, δανειζόμενη τα σχήματα και τις παραστάσεις της αγροτικής κοινωνίας, απ' όπου έχουν ξεπηδήσει οι λειτουργικοί συμβολισμοί, τα ρητορικά υποδείγματα του κηρύγματος, οι δομές της εκκλησιαστικής διοικήσεως κλπ; Έχει αποδεχτεί η Ορθοδοξία το κεκτημένο της Νεωτερικότητας και τις συνέπειες του στο θρησκευτικό πεδίο. Ή μήπως αναπολούμε οι ορθόδοξοι την επιστροφή στην προνεωτερικότητα, στο προ-μοντέρνο, αποστρεφόμενοι τις κατακτήσεις της νεωτερικότητας και εκλαμβάνοντας και αυτήν ακόμη τη μετανεωτερικότητα ως την revanche της Εκκλησίας έναντι της νεωτερικότητας, μιμούμενοι σε αυτό το σημείο την αντιμοντερνιστική αντίδραση της γαλλικής καθολικής Εκκλησίας, πριν η τελευταία αποδεχτεί τη νεωτερικότητα; Είναι για παράδειγμα συμβατά τα δικαιώματα του ανθρώπου με το ορθόδοξο ήθος και την ορθόδοξη παράδοση; Ορθοδοξία και Διαφωτισμός είναι κατ' ανάγκην μεγέθη αλληλοαποκλεινόμενα; Μπορεί να υπάρξει εκκλησιαστικός λόγος χωρίς την πρόσδεση στο κράτος και την αναφορά στην εθνική ιδεολογία; Είναι νοητή η χριστολογία και η θεολογία του προσώπου στον ορίζοντα της νεωτερικότητας και της ψυχαναλυτικής διερεύνησης; Ποια υπήρξε η σχέση Εκκλησίας και Αριστεράς και ποιος θα είναι ο λόγος της Εκκλησίας και της θεολογίας στην εποχή της μετανεωτερικότητας και της πολυπολιτισμικότητας; Τί είναι εν τέλει η Ορθοδοξία: θρησκεία του παρελθόντος και αγώνας για τη διατήρηση "ιστορικών προνομίων" ή πρόταση ζωής για το παρόν και το μέλλον; Περιλήψεις Ακαδημαϊκού Έτους 2001-2002