Ο επίσκοπος Ερζεγοβίνης κ. Γρηγόριος, ο Δρ. Παντελής Καλαϊτζίδης και ο μεταφραστής Dr. Marko Vilocit

Κατόπιν προσκλήσεως της Ορθόδοξης Επισκοπής Ζαχουμίου και Ερζεγοβίνης (Βοσνία και Ερζεγοβίνη) και της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Βελιγραδίου (Δημοκρατία της Σερβίας), ο Διευθυντής της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Δρ. Παντελής Καλαϊτζίδης πραγματοποίησε σειρά ομιλιών πάνω σε επίκαιρα θέματα ορθόδοξης θεολογικής προβληματικής.

1. Το Σάββατο 11 Φεβρουαρίου 2017, στο Trebinje της Σερβικής Δημοκρατίας της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, στην κατάμεστη αίθουσα του Δημοτικού Πολιτιστικού Κέντρου, ο Δρ. Καλαϊτζίδης μίλησε με θέμα «Ορθοδοξία και Νεωτερικότητα». Στη διάλεξή του ο Διευθυντής της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών έθεσε το ερώτημα εάν η Ορθοδοξία σταμάτησε πριν τη νεωτερικότητα, και εάν η χριστιανική θεολογία λειτουργεί μόνο σε παραδοσιακά περιβάλλοντα, δανειζόμενη τα σχήματα και τις παραστάσεις της αγροτικής κοινωνίας, με την οποία συνδέονται οι λειτουργικοί και θεολογικοί συμβολισμοί, τα ρητορικά υποδείγματα του κηρύγματος, οι δομές της εκκλησιαστικής διοικήσεως και κυρίως οι παγιωμένες αντιλήψεις για τη σχέση ιερού και κοσμικού, θρησκείας και πολιτικής, Εκκλησίας και κοινωνίας.

Διερωτήθηκε ακόμη εάν έχει αποδεχτεί η Ορθοδοξία το κεκτημένο της νεωτερικότητας και τις συνέπειές του στο θρησκευτικό, κοινωνικό και πολιτισμικό πεδίο ή μήπως νοσταλγούμε οι ορθόδοξοι τα προμοντέρνα σχήματα οργάνωσης και τις δομές του ενδόξου παρελθόντος μας, ακολουθώντας έτσι την εισαγόμενη λογική του φονταμενταλισμού και εκλαμβάνοντας και αυτήν ακόμη τη μετανεωτερικότητα ως την revanche της Εκκλησίας και της θρησκείας. Υπενθύμισε, τέλος, ότι η νεωτερικότητα και η μετανεωτερικότητα, όπως και το πλαίσιο που αυτές ορίζουν, αποτελούν το ευρύτερο ιστορικό, κοινωνικό και πολιτισμικό περιβάλλον εντός του οποίου καλείται να επιτελέσει την αποστολή της η Εκκλησία, εντός του οποίου καλείται ξανά και ξανά να σαρκώνει τη χριστιανική αλήθεια για το Θεό, τον κόσμο και τον άνθρωπο.

Ο Διευθυντής της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου ήταν ο κύριος ομιλητής στο πλαίσιο συνεδρίου με θέμα «Η Θεολογία στον δημόσιο χώρο» που διοργάνωσε η Ορθόδοξη Επισκοπή Ζαχουμίου και Ερζεγοβίνης και το νεοϊδρυθέν Κέντρο Σπουδών Φιλοσοφίας και Θεολογίας. Τα θέματα που συζητήθηκαν στις υπόλοιπες συνεδρίες αυτού του συνεδρίου ήταν: 1) Συνοδικότητα και Ενότητα της Εκκλησίας στον 21ο αιώνα (με αναφορά στην Αγία και Μεγάλη Σύνοδο της Κρήτης), 2) Η Ευρώπη σε σταυροδρόμι: Η κρίση και το μέλλον της ευρωπαϊκής ταυτότητας, 3) Φόβος και ελευθερία, και 4) Η θέση και ο ρόλος των γυναικών στην Εκκλησία και την κοινωνία.

Μετά το πέρας της ομιλίας του Π. Καλαϊτζίδη και της εξαιρετικά ενδιαφέρουσας συζήτησης που ακολούθησε (όπου χρέη μεταφραστή από τα αγγλικά στα σερβικά ανέλαβε ο Επικ. Καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Βελιγραδίου Δρ. Marko Vilotic, ο οποίος μετέφρασε και το κείμενο της διάλεξης από τα αγγλικά στα σερβικά), ο Θεοφ. Επίσκοπος Ζαχουμίου και Ερζεγοβίνης κ. Γρηγόριος ευχαρίστησε όσους συνέβαλαν στην επιτυχία του συνεδρίου, ενώ απευθυνόμενος στον ομιλητή είπε χαρακτηριστικά: «Επιτρέψτε μου να εκφράσω τη βαθιά χαρά μου προς τον Διευθυντή της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου Δρ. Π. Καλαϊτζίδη, για την ιδιαίτερα εμπνευσμένη και διαφωτιστική διάλεξη που μόλις ακούσαμε. Είμαστε πράγματι ευγνώμονες για την εδώ παρουσία του και νιώθουμε ιδιαίτερη τιμή που έχουμε κοντά μας έναν διακεκριμένο Ορθόδοξο στοχαστή. Έχω την άποψη ότι ο Δρ. Καλαϊτζίδης αποτελεί μια ανάσα φρεσκάδας για την σύγχρονη ορθόδοξη θεολογία και ευελπιστούμε ότι η σημερινή εκδήλωση θα είναι μόνο η αρχή μιας όμορφης συνεργασίας μεταξύ των δύο ινστιτούτων, της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου και του Κέντρου Φιλοσοφίας και Θεολογίας στο Trebinje».

Το Κέντρο Φιλοσοφίας και Θεολογίας ιδρύθηκε το 2016 με πρωτοβουλία του Θεοφιλεστάτου Επισκόπου Ζαχουμίου και Ερζεγοβίνης κ. Γρηγορίου, με τους ακόλουθους σκοπούς:

  • Να προωθήσει το επιστημονικό και ερευνητικό έργο στο χώρο της Φιλοσοφίας και Θεολογίας, όπως επίσης και σε άλλα συναφή αντικείμενα
  • Να καταρτίσει ειδικούς στα πεδία της Φιλοσοφίας και της Θεολογίας
  • Να συστηματοποιήσει και να εμπεδώσει τη γνώση για την πολιτισμική ταυτότητα στο πλαίσιο της Ευρώπης
  • Να συμβάλλει στην ανταλλαγή πληροφοριών, γνώσης και εμπειριών μεταξύ των ερευνητικών και αναπτυξιακών φορέων και των πανεπιστημίων.

Για την πραγματοποίηση αυτών των σκοπών το εν λόγω Κέντρο σκοπεύει να διοργανώσει επιστημονικών συνέδρια, τράπεζες λόγου και διαλέξεις (σε τοπικό και διεθνές επίπεδο), συμμετοχή σε επιστημονικά προγράμματα, ποικίλες εκδόσεις (περιοδικών, συλλογικών τόμων με τα πρακτικά των επιστημονικών συναντήσεων, μονογραφιών, εγχειριδίων, μεταφράσεων σημαντικών φιλοσοφικών και θεολογικών έργων και μελετών), καθώς και με τη συνεργασία με ανάλογα ιδρύματα σε τοπικό και διεθνές επίπεδο.

Το συνέδριο στο Trebinje ολοκληρώθηκε με την τέλεση της κυριακάτικης θείας λειτουργίας στον Καθεδρικό ναό της πόλης στην οποία προεξήρχε ο Θεοφ. Επίσκοπος Ζαχουμίου και Ερζεγοβίνης κ. Γρηγόριος, συλλειτουργούντος του Θεοφ. Επισκόπου πρώην Ζαχουμίου και Ερζεγοβίνης κ. Αθανασίου (Γιέφτιτς) και με τη συμμετοχή πλήθους κληρικών και λαϊκών.

Για να διαβάσετε την περίληψη της εισήγησης του Π. Καλαϊτζίδη πατήστε εδώ.

2. Την Δευτέρα 13 Φεβρουαρίου 2017 το μεσημέρι, ο Διευθυντής της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών προσκλήθηκε να λάβει μέρος στο μεταπτυχιακό σεμινάριο Κανονικού Δικαίου της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Βελιγραδίου που λειτουργεί με την ευθύνη του Επικ. Καθηγητή Δρ. Rastko Yovic, όπου εισηγήθηκε (στα αγγλικά) το θέμα: «Βαπτισματική και Εθνο-πολιτισμική κοινότητα: η περίπτωση της ελληνικής Ορθοδοξίας». Ο κ. Καλαϊτζίδης υπογράμμισε τη διαφορά μεταξύ εκκλησιακής και εθνο-πολιτισμικής ταυτότητας, ενώ περιέγραψε τη σταδιακή μετατροπή της Εκκλησίας από βαπτισματική σε εθνο-πολιτισμική κοινότητα ως συνέπεια της λήθης της εσχατολογικής συνείδησης της Εκκλησίας και της απώλειας της διαλεκτικής έντασης μεταξύ εσχατολογίας και ιστορίας, Εκκλησίας και κόσμου, ερήμου και αυτοκρατορίας, και της βαθμιαίας διολίσθησης από την εκκλησιολογική υπόσταση στην εθνο-πολιτισμική. Ανέδειξε δε τα προβλήματα και τις στρεβλώσεις που επιφέρουν στο εκκλησιαστικό σώμα η κατανόηση και η συγκρότηση της Εκκλησίας με όρους εθνικούς ή με όρους ταυτότητας, κάνοντας λόγο για την σπατάλη εκ μέρους της σύγχρονης Ορθοδοξίας του πνευματικού και θεολογικού της κεφαλαίου σε έναν ξεπερασμένο θρησκευτικό φυλετισμό, εκ διαμέτρου αντίθετο με το υπερεθνικό και υπερφυλετικό μήνυμα του Ευαγγελίου. Ακολούθησε διάλογος με τους φοιτητές κατά τον οποίο συζητήθηκαν εκτενέστερα επιμέρους κανονικά και ευρύτερα θεολογικά ζητήματα που έθεσε η εισήγηση.

 

Για να διαβάσετε την περίληψη της εισήγησης του Π. Καλαϊτζίδη πατήστε εδώ.

 

3. Την Δευτέρα 13 Φεβρουαρίου 2017 το βράδυ, ο Διευθυντής της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών έδωσε δημόσια διάλεξη στο μεγάλο αμφιθέατρο της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Βελιγραδίου με θέμα: «Νέος οίνος σε παλαιούς ασκούς; Η Ορθόδοξη Θεολογία της Ιεραποστολής και οι προκλήσεις του παγκοσμιοποιημένου κόσμου». Στην ομιλία του ο Διευθυντής της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών αναφέρθηκε αρχικά στα σημεία εκείνα που συνιστούν την ιδιαίτερη συμβολή της ορθόδοξης θεολογίας της ιεραποστολής στην παγκόσμια χριστιανική κοινότητα και την οικουμενική θεολογία, όπως λ.χ. την τριαδολογική θεμελίωση της ιεραποστολής, τον θεολογικό προβληματισμό εν σχέσει προς τα κανονικά και τα χαρισματικά όρια της Εκκλησίας, την κατανόηση της ιεραποστολής ως διακονίας και «λειτουργίας μετά την λειτουργία», αλλά και την αποσύνδεσή της, κατά τη διάρκεια ειδικά του 20ου αιώνα, από αποικιοκρατικά ή προσηλυτιστικά φαινόμενα, κ.ά. Την ίδια στιγμή αναφέρθηκε και στα προβλήματα (αλλά και τις προκλήσεις) που καθιστούν την παρουσία της ορθόδοξης θεολογίας της ιεραποστολής αναιμική και αδύναμη, ιδιαίτερα μάλιστα στο πλαίσιο της δημογραφικής μεταβολής του επίκεντρου της χριστιανικής παρουσίας από τον ευρύτερο δυτικό κόσμο στον παγκόσμιο Νότο. Έτσι έγινε λόγος για την στενή διασύνδεση της Ορθοδοξίας με τα βυζαντινά πρότυπα και τον βυζαντινό πολιτισμό, την αδυναμία «εμπολιτισμού» της χριστιανικής πίστης στον εκάστοτε τοπικό πολιτισμό, την αποκλειστική υιοθέτηση της οντολογικής γλώσσας ως μέσου κήρυξης του ευαγγελίου ακόμη και στις περιοχές του παγκόσμιου Νότου που αγνοούν το ίδιο το ρήμα «είναι», το φαινόμενο της «εθνικής Ορθοδοξίας», τη στενή δηλαδή διασύνδεση της Ορθοδοξίας με την εθνική ιδέα, την επιφυλακτική αν όχι αρνητική στάση έναντι της παγκοσμιοποίησης και των κατακτήσεων της νεωτερικότητας, την απολυτοποίηση της ταύτισης με μια ορισμένη μορφή πνευματικότητας στο βαθμό που η Ορθοδοξία να θεωρείται μια παραλλαγή ενός εξωτικού και απόκοσμου μυστικισμού, η απουσία κάθε σχετικής συζήτησης για την πολιτική θεολογία, την θεολογία της απελευθέρωσης και την φεμινιστική θεολογία, που δίνουν έμφαση στην κοινωνική διάσταση του χριστιανικού μηνύματος. Στο τέλος της εισήγησής του ο κ. Καλαϊτζίδης έκανε λόγο για την ανάγκη η ιεραποστολή να ξαναβρεί την κεντρική της θέση τόσο στη ζωή όσο και στην θεολογία της Εκκλησίας. Τη διάλεξη παρακολούθησαν πολλοί φοιτητές και καθηγητές της Σχολής, ενώ ακολούθησε εξαιρετικά ενδιαφέρον και ζωηρός διάλογος στον οποίο συνέβαλαν αποφασιστικά με την επιτυχημένη διερμηνεία τους από τα αγγλικά και τα ελληνικά στα σερβικά οι Διάκονος Zdravko Jovanovic, Επικ. Καθηγητής Πατρολογίας της Θεολογικής Σχολής και Δρ. Dalibor Dukic, Λέκτωρ της Νομικής Σχολής Βελιγραδίου.

 

Για να διαβάσετε την περίληψη της εισήγησης του Π. Καλαϊτζίδη πατήστε εδώ.

2017_03_02_phot...
2017_03_02_photo_01 2017_03_02_photo_01
2017_03_02_phot...
2017_03_02_photo_02 2017_03_02_photo_02
2017_03_02_phot...
2017_03_02_photo_03 2017_03_02_photo_03
2017_03_02_phot...
2017_03_02_photo_04 2017_03_02_photo_04
2017_03_02_phot...
2017_03_02_photo_05 2017_03_02_photo_05
2017_03_02_phot...
2017_03_02_photo_06 2017_03_02_photo_06
2017_03_02_phot...
2017_03_02_photo_07 2017_03_02_photo_07
2017_03_02_phot...
2017_03_02_photo_08 2017_03_02_photo_08
2017_03_02_phot...
2017_03_02_photo_09 2017_03_02_photo_09
2017_03_02_phot...
2017_03_02_photo_10 2017_03_02_photo_10
2017_03_02_phot...
2017_03_02_photo_23 2017_03_02_photo_23
2017_03_02_phot...
2017_03_02_photo_24 2017_03_02_photo_24
2017_03_02_phot...
2017_03_02_photo_11 2017_03_02_photo_11
2017_03_02_phot...
2017_03_02_photo_12 2017_03_02_photo_12
2017_03_02_phot...
2017_03_02_photo_13 2017_03_02_photo_13
2017_03_02_phot...
2017_03_02_photo_14 2017_03_02_photo_14
2017_03_02_phot...
2017_03_02_photo_15 2017_03_02_photo_15
2017_03_02_phot...
2017_03_02_photo_16 2017_03_02_photo_16
2017_03_02_phot...
2017_03_02_photo_17 2017_03_02_photo_17
2017_03_02_phot...
2017_03_02_photo_18 2017_03_02_photo_18
2017_03_02_phot...
2017_03_02_photo_19 2017_03_02_photo_19
2017_03_02_phot...
2017_03_02_photo_20 2017_03_02_photo_20
2017_03_02_phot...
2017_03_02_photo_21 2017_03_02_photo_21
2017_03_02_phot...
2017_03_02_photo_22 2017_03_02_photo_22
2017_03_02_phot...
2017_03_02_photo_25 2017_03_02_photo_25
2017_03_02_phot...
2017_03_02_photo_26 2017_03_02_photo_26
2017_03_02_phot...
2017_03_02_photo_27 2017_03_02_photo_27
2017_03_02_phot...
2017_03_02_photo_29 2017_03_02_photo_29
2017_03_02_phot...
2017_03_02_photo_30 2017_03_02_photo_30
2017_03_02_phot...
2017_03_02_photo_31 2017_03_02_photo_31
2017_03_02_phot...
2017_03_02_photo_32 2017_03_02_photo_32
2017_03_02_phot...
2017_03_02_photo_33 2017_03_02_photo_33
2017_03_02_phot...
2017_03_02_photo_34 2017_03_02_photo_34
2017_03_02_phot...
2017_03_02_photo_36 2017_03_02_photo_36
2017_03_02_phot...
2017_03_02_photo_37 2017_03_02_photo_37
2017_03_02_phot...
2017_03_02_photo_38 2017_03_02_photo_38
2017_03_02_phot...
2017_03_02_photo_39 2017_03_02_photo_39
2017_03_02_phot...
2017_03_02_photo_40 2017_03_02_photo_40

Η ιστοσελίδα βρίσκεται σε κατάσταση αναβάθμισης

Thursday, March 22, 2001 Panagiotis Theodosiou Πενταετία 2000-2005 9
Τι σημαίνουν όμως όλα αυτά για τη ζωή μας; Η Εκκλησία ως κοινότητα εσχατολογική μπορεί να αναφέρεται σ' ένα έθνος και να αναμένει την δικαίωση της από το παρελθόν, ταυτιζόμενη με παγιωμένες μορφές και σχήματα; Και εφόσον τα Έσχατα έχουν ήδη εισβάλει στην Ιστορία, ποιες μπορεί να είναι οι συνέπειες από αυτή τη βιβλική και πατερική αντίληψη για την πολιτική και κοινωνική ζωή, τη φιλοσοφία, την επιστήμη, τον πολιτισμό, τις σχέσεις με τις άλλες θρησκείες; Είναι μερικά από τα θέματα που θα εξετάσει και θα συζητήσει στο χειμερινό πρόγραμμα της (2000-2001) η Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών της Ιεράς Μητροπόλεως Δημητριάδος με ελεύθερη και χωρίς προϋποθέσεις συμμετοχή για τους εντός, αλλά και εκτός Βόλου. "Πιστεύω στην ερχόμενη Βασιλεία Τότε όλα τα χρώματα θα γίνουν ένα" Στίχοι από το Τραγούδι: I Still Haven't Found What I' m Looking For του συγκροτήματος U2 Περιλήψεις Ακαδημαϊκού Έτους 2000-2001
Tuesday, January 01, 2002 Panagiotis Theodosiou Πενταετία 2000-2005 114
Ορθοδοξία και Νεωτερικότητα Στη διάρκεια της χρονιάς που μας πέρασε (2000-01), προσεγγίζοντας το θέμα "Εκκλησία και Εσχατολογία", διαπιστώσαμε ότι το πλήρωμα, η ταυτότητα της Εκκλησίας δεν βρίσκεται στο παρελθόν αλλά στο μέλλον, στον ανακαινισμένο κόσμο της βασιλείας του Θεού, για τον οποίο οι χριστιανοί προσεύχονται και αγωνίζονται και ο οποίος έχει αρχίσει ήδη να φωτίζει και να επηρεάζει το παρόν και την ιστορία. Η εκκλησιαστική κοινότητα ζει και τρέφεται από το όραμα των Εσχάτων, γι αυτό και η Εκκλησία δεν αντλεί την υπόστασή της από καμμιά παγιωμένη δομή, από κανένα δεδομένο σχήμα που της έρχεται από το παρελθόν. Μ' άλλα λόγια η Εκκλησία δεν αντλεί την υπόστασή της απ' αυτό που είναι, αλλά απ' αυτό που θα γίνει στο μέλλον, στα Έσχατα. Φυσική συνέχεια της εσχατολογικής προβληματικής θα λέγαμε ότι αποτελεί η επιλογή του θέματος " Ορθοδοξία και Νεωτερικότητα ", που θα μας απασχολήσει τη φετεινή χρονιά. Εάν η Εκκλησία λοιπόν δεν ταυτίζεται με κανένα δεδομένο ιστορικό σχήμα του παρελθόντος, εάν ο πυρήνας της αλήθειας της δεν δεσμεύεται και δεν εξαντλείται από τα προγενέστερα παραδείγματα σχέσης κόσμου και Εκκλησίας, τότε είναι καιρός να πάψουμε να φοβόμαστε τη Νεωτερικότητα και ν' ανοίξουμε επιτέλους διάλογο μαζί της. Γιατί οφείλουμε να ομολογήσουμε ότι ουσιαστικά η συνάντηση αυτή δεν έλαβε ποτέ χώρα, ότι η γόνιμη αναμέτρηση - και γιατί όχι - η σύνθεση Ορθοδοξίας και Νεωτερικότητας παραμένει ζητούμενο. Η Ορθοδοξία μοιάζει να αποφεύγει συστηματικά αυτή τη συνάντηση, ενώ η Νεωτερικότητα φαίνεται να αγνοεί την Ορθοδοξία και την βαθύτερη αλήθεια της. Είναι θέμα προς συζήτηση βέβαια αν αυτή η αμοιβαία άγνοια και καχυποψία παραπέμπουν σε ριζική ασυμβατότητα των δύο μεγεθών (Ορθοδοξίας και Νεωτερικότητας) ή αν αντιθέτως οφείλονται σε ιστορικές συγκυρίες. Πράγματι, για ιστορικούς λόγους ο ορθόδοξος κόσμος δεν μετείχε οργανικά στο φαινόμενο της Νεωτερικότητας. Δεν έζησε από μέσα την Αναγέννηση, τη Μεταρρύθμιση και την Αντιμεταρρύθμιση, τους θρησκευτικούς πολέμους και το Διαφωτισμό, τη γαλλική και τη βιομηχανική επανάσταση, την ανάδυση του υποκειμένου και της ατομικότητας, τα δικαιώματα του ανθρώπου και το ουδετερόθρησκο εθνικό κράτος. Γνώρισε βέβαια στην επικράτειά του την οκτωβριανή επανάσταση και τους εκκοσμικευμένους μεσσιανισμούς μαρξιστικής κυρίως εμπνεύσεως - αδιανόητους έξω από το νεωτερικό παράδειγμα, καθώς επίσης και τους βαλκάνιους εθνικισμούς του 19ου και 20ου αιώνα. Ό,τι όμως χαρακτηρίστηκε ως κεκτημένο της Νεωτερικότητας μοιάζει να παρέμεινε ουσιαστικά ξένο προς την Ορθοδοξία που εξακολουθεί να έχει σοβαρές εκκρεμότητες με τη Νεωτερικότητα, γεγονός που για πολλούς ερμηνεύει τις σοβαρές δυσκολίες επικοινωνίας της με τον σύγχρονο κόσμο Το κρίσιμο λοιπόν ζήτημα που προβάλλει ύστερα απ' όλα αυτά συνοψίζεται στο παρακάτω ερώτημα: Η Ορθοδοξία σταμάτησε πριν τη Νεωτερικότητα; Σ' αυτό το θεμελιώδες ερώτημα έρχονται με τη σειρά τους να προστεθούν και ορισμένα άλλα: Η χριστιανική θεολογία λειτουργεί μόνο σε παραδοσιακά περιβάλλοντα, δανειζόμενη τα σχήματα και τις παραστάσεις της αγροτικής κοινωνίας, απ' όπου έχουν ξεπηδήσει οι λειτουργικοί συμβολισμοί, τα ρητορικά υποδείγματα του κηρύγματος, οι δομές της εκκλησιαστικής διοικήσεως κλπ; Έχει αποδεχτεί η Ορθοδοξία το κεκτημένο της Νεωτερικότητας και τις συνέπειες του στο θρησκευτικό πεδίο. Ή μήπως αναπολούμε οι ορθόδοξοι την επιστροφή στην προνεωτερικότητα, στο προ-μοντέρνο, αποστρεφόμενοι τις κατακτήσεις της νεωτερικότητας και εκλαμβάνοντας και αυτήν ακόμη τη μετανεωτερικότητα ως την revanche της Εκκλησίας έναντι της νεωτερικότητας, μιμούμενοι σε αυτό το σημείο την αντιμοντερνιστική αντίδραση της γαλλικής καθολικής Εκκλησίας, πριν η τελευταία αποδεχτεί τη νεωτερικότητα; Είναι για παράδειγμα συμβατά τα δικαιώματα του ανθρώπου με το ορθόδοξο ήθος και την ορθόδοξη παράδοση; Ορθοδοξία και Διαφωτισμός είναι κατ' ανάγκην μεγέθη αλληλοαποκλεινόμενα; Μπορεί να υπάρξει εκκλησιαστικός λόγος χωρίς την πρόσδεση στο κράτος και την αναφορά στην εθνική ιδεολογία; Είναι νοητή η χριστολογία και η θεολογία του προσώπου στον ορίζοντα της νεωτερικότητας και της ψυχαναλυτικής διερεύνησης; Ποια υπήρξε η σχέση Εκκλησίας και Αριστεράς και ποιος θα είναι ο λόγος της Εκκλησίας και της θεολογίας στην εποχή της μετανεωτερικότητας και της πολυπολιτισμικότητας; Τί είναι εν τέλει η Ορθοδοξία: θρησκεία του παρελθόντος και αγώνας για τη διατήρηση "ιστορικών προνομίων" ή πρόταση ζωής για το παρόν και το μέλλον; Περιλήψεις Ακαδημαϊκού Έτους 2001-2002