Ο Τομέας Ψαλτικής Τέχνης και Μουσικολογίας ιδρύθηκε με απόφαση του Δ. Σ. της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών (ΑΘΣ) στην υπ’ αριθμ. 12/8-8-2013 συνεδρίασή του.

Σκοποί του Τομέα Ψαλτικής Τέχνης και Μουσικολογίας είναι η έρευνα, μελέτη, καταγραφή, διάσωση και προβολή του βυζαντινού και μεταβυζαντινού μουσικού πολιτισμού, ιδιαιτέρως της Εκκλησιαστικής Ψαλτικής Τέχνης, όπως αυτός διασώζεται στην ζώσα προφορική παράδοση των φυσικών του φορέων, κληρικών και ιεροψαλτών, αλλά και όπως καταφθάνει ως τις ημέρες μας μέσω των άμεσων και έμμεσων πηγών αυτού (μουσικά χειρόγραφα, θεωρητικά συγγράμματα και μελέτες, ιστορικές μαρτυρίες, πατερική και κοσμική γραμματεία και τα όμοια). Παράλληλα, κύρια μέριμνα του Τομέα είναι και η καταγραφή και μελέτη της τοπικής ψαλτικής παραδόσεως της Μαγνησίας και της Ι. Μητροπόλεως Δημητριάδος, μέσα από τη συγκέντρωση, ταξινόμηση και μελέτη των σχετικών πηγών ή μαρτυριών. Για την επίτευξη των ανωτέρω σκοπών πρωταρχικό μέλημα του Τομέα είναι η οργάνωση ενός σύγχρονου μουσικού αρχείου δίσκων, κασετών, CD, ταινιών και ποικίλων ηχητικών καταγραφών, φωτογραφιών, καταλοίπων, εγγράφων, χειρογράφων, και λοιπών πηγών για την έρευνα και μελέτη της Ψαλτικής Τέχνης στην Μαγνησία, την Ι. Μητρόπολη Δημητριάδος, αλλά και πέραν αυτής, καθώς και η συγκρότηση μιας πλούσιας δανειστικής μουσικής και μουσικολογικής βιβλιοθήκης.

Επιπλέον, ο Τομέας φιλοδοξεί να φέρει κοντά όλους, ει δυνατόν, τους ανά τον κόσμο ερευνητές, επιστήμονες και επιστημονικούς φορείς, των οποίων το γνωστικό αντικείμενο ή τα ερευνητικά ενδιαφέροντα σχετίζονται αμέσως ή εμμέσως με την Ψαλτική Τέχνη, και να δημιουργήσει ένα παγκόσμιο δίκτυο συνεργασιών και διαδράσεων μεταξύ αυτών. Ως εκ τούτου, αποβλέπει σε συνεργασίες και ανταλλαγές με το Ίδρυμα Βυζαντινής Μουσικολογίας της Ι. Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος, με τα Προγράμματα Ψαλτικής Τέχνης των Ανωτάτων Εκκλησιαστικών Ακαδημιών, με τους ανάλογους Τομείς Πανεπιστημιακών Σχολών της Ελλάδος και του εξωτερικού, με καλλιτεχνικούς φορείς (Σύλλογοι και Σύνδεσμοι Ιεροψαλτών, Σχολές Βυζαντινής Μουσικής), κλπ.

Αυτονόητη είναι η διοργάνωση συνεδρίων, συμποσίων, ημερίδων, επιμορφωτικών και εκπαιδευτικών σεμιναρίων και πάσης φύσεως καλλιτεχνικών εκδηλώσεων περί την Ψαλτική Τέχνη, καθώς επίσης και η συμμετοχή των μελών τού Τομέα σε ανάλογα διεθνή επιστημονικά fora. Στους σκοπούς περιλαμβάνεται επίσης και η κατάρτιση στελεχών για την ενίσχυση του Τομέα και την αρτιότερη επίτευξη των στόχων του, όπως και η έκδοση μελετών, διατριβών, συλλογικών τόμων, μουσικών συλλογών, περιοδικών, δίσκων και λοιπών οπτικοακουστικών μέσων, η κατασκευή και ενημέρωση σχετικών διαδικτυακών ιστοσελίδων και πεδίων επικοινωνίας και η διάχυση των σχετικών πληροφοριών ή πορισμάτων των ανωτέρω δράσεων σε κάθε ενδιαφερόμενο πρόσωπο ή φορέα ανά τον κόσμο.

Διευθυντής του Τομέα Ψαλτικής Τέχνης και Μουσικολογίας ορίστηκε με την ως άνω απόφαση του Δ. Σ. της ΑΘΣ ο Δρ. Κωνσταντίνος Καραγκούνης, Επικ. Καθηγητής Βυζαντινής Εκκλησιαστικής Μουσικής στην Ανωτάτη Εκκλησιαστική Ακαδημία Αθηνών, Πρωτοψάλτης και Χοράρχης, μέλος του Δ. Σ. του Ιδρύματος Βυζαντινής Μουσικολογίας της Ι. Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος, και τ. μέλος του Δ. Σ. του Συνδέσμου Ιεροψαλτών Βόλου «Ιωάννης Κουκουζέλης».ας

Η ιστοσελίδα βρίσκεται σε κατάσταση αναβάθμισης

Thursday, March 22, 2001 Panagiotis Theodosiou Πενταετία 2000-2005 9
Τι σημαίνουν όμως όλα αυτά για τη ζωή μας; Η Εκκλησία ως κοινότητα εσχατολογική μπορεί να αναφέρεται σ' ένα έθνος και να αναμένει την δικαίωση της από το παρελθόν, ταυτιζόμενη με παγιωμένες μορφές και σχήματα; Και εφόσον τα Έσχατα έχουν ήδη εισβάλει στην Ιστορία, ποιες μπορεί να είναι οι συνέπειες από αυτή τη βιβλική και πατερική αντίληψη για την πολιτική και κοινωνική ζωή, τη φιλοσοφία, την επιστήμη, τον πολιτισμό, τις σχέσεις με τις άλλες θρησκείες; Είναι μερικά από τα θέματα που θα εξετάσει και θα συζητήσει στο χειμερινό πρόγραμμα της (2000-2001) η Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών της Ιεράς Μητροπόλεως Δημητριάδος με ελεύθερη και χωρίς προϋποθέσεις συμμετοχή για τους εντός, αλλά και εκτός Βόλου. "Πιστεύω στην ερχόμενη Βασιλεία Τότε όλα τα χρώματα θα γίνουν ένα" Στίχοι από το Τραγούδι: I Still Haven't Found What I' m Looking For του συγκροτήματος U2 Περιλήψεις Ακαδημαϊκού Έτους 2000-2001
Tuesday, January 01, 2002 Panagiotis Theodosiou Πενταετία 2000-2005 114
Ορθοδοξία και Νεωτερικότητα Στη διάρκεια της χρονιάς που μας πέρασε (2000-01), προσεγγίζοντας το θέμα "Εκκλησία και Εσχατολογία", διαπιστώσαμε ότι το πλήρωμα, η ταυτότητα της Εκκλησίας δεν βρίσκεται στο παρελθόν αλλά στο μέλλον, στον ανακαινισμένο κόσμο της βασιλείας του Θεού, για τον οποίο οι χριστιανοί προσεύχονται και αγωνίζονται και ο οποίος έχει αρχίσει ήδη να φωτίζει και να επηρεάζει το παρόν και την ιστορία. Η εκκλησιαστική κοινότητα ζει και τρέφεται από το όραμα των Εσχάτων, γι αυτό και η Εκκλησία δεν αντλεί την υπόστασή της από καμμιά παγιωμένη δομή, από κανένα δεδομένο σχήμα που της έρχεται από το παρελθόν. Μ' άλλα λόγια η Εκκλησία δεν αντλεί την υπόστασή της απ' αυτό που είναι, αλλά απ' αυτό που θα γίνει στο μέλλον, στα Έσχατα. Φυσική συνέχεια της εσχατολογικής προβληματικής θα λέγαμε ότι αποτελεί η επιλογή του θέματος " Ορθοδοξία και Νεωτερικότητα ", που θα μας απασχολήσει τη φετεινή χρονιά. Εάν η Εκκλησία λοιπόν δεν ταυτίζεται με κανένα δεδομένο ιστορικό σχήμα του παρελθόντος, εάν ο πυρήνας της αλήθειας της δεν δεσμεύεται και δεν εξαντλείται από τα προγενέστερα παραδείγματα σχέσης κόσμου και Εκκλησίας, τότε είναι καιρός να πάψουμε να φοβόμαστε τη Νεωτερικότητα και ν' ανοίξουμε επιτέλους διάλογο μαζί της. Γιατί οφείλουμε να ομολογήσουμε ότι ουσιαστικά η συνάντηση αυτή δεν έλαβε ποτέ χώρα, ότι η γόνιμη αναμέτρηση - και γιατί όχι - η σύνθεση Ορθοδοξίας και Νεωτερικότητας παραμένει ζητούμενο. Η Ορθοδοξία μοιάζει να αποφεύγει συστηματικά αυτή τη συνάντηση, ενώ η Νεωτερικότητα φαίνεται να αγνοεί την Ορθοδοξία και την βαθύτερη αλήθεια της. Είναι θέμα προς συζήτηση βέβαια αν αυτή η αμοιβαία άγνοια και καχυποψία παραπέμπουν σε ριζική ασυμβατότητα των δύο μεγεθών (Ορθοδοξίας και Νεωτερικότητας) ή αν αντιθέτως οφείλονται σε ιστορικές συγκυρίες. Πράγματι, για ιστορικούς λόγους ο ορθόδοξος κόσμος δεν μετείχε οργανικά στο φαινόμενο της Νεωτερικότητας. Δεν έζησε από μέσα την Αναγέννηση, τη Μεταρρύθμιση και την Αντιμεταρρύθμιση, τους θρησκευτικούς πολέμους και το Διαφωτισμό, τη γαλλική και τη βιομηχανική επανάσταση, την ανάδυση του υποκειμένου και της ατομικότητας, τα δικαιώματα του ανθρώπου και το ουδετερόθρησκο εθνικό κράτος. Γνώρισε βέβαια στην επικράτειά του την οκτωβριανή επανάσταση και τους εκκοσμικευμένους μεσσιανισμούς μαρξιστικής κυρίως εμπνεύσεως - αδιανόητους έξω από το νεωτερικό παράδειγμα, καθώς επίσης και τους βαλκάνιους εθνικισμούς του 19ου και 20ου αιώνα. Ό,τι όμως χαρακτηρίστηκε ως κεκτημένο της Νεωτερικότητας μοιάζει να παρέμεινε ουσιαστικά ξένο προς την Ορθοδοξία που εξακολουθεί να έχει σοβαρές εκκρεμότητες με τη Νεωτερικότητα, γεγονός που για πολλούς ερμηνεύει τις σοβαρές δυσκολίες επικοινωνίας της με τον σύγχρονο κόσμο Το κρίσιμο λοιπόν ζήτημα που προβάλλει ύστερα απ' όλα αυτά συνοψίζεται στο παρακάτω ερώτημα: Η Ορθοδοξία σταμάτησε πριν τη Νεωτερικότητα; Σ' αυτό το θεμελιώδες ερώτημα έρχονται με τη σειρά τους να προστεθούν και ορισμένα άλλα: Η χριστιανική θεολογία λειτουργεί μόνο σε παραδοσιακά περιβάλλοντα, δανειζόμενη τα σχήματα και τις παραστάσεις της αγροτικής κοινωνίας, απ' όπου έχουν ξεπηδήσει οι λειτουργικοί συμβολισμοί, τα ρητορικά υποδείγματα του κηρύγματος, οι δομές της εκκλησιαστικής διοικήσεως κλπ; Έχει αποδεχτεί η Ορθοδοξία το κεκτημένο της Νεωτερικότητας και τις συνέπειες του στο θρησκευτικό πεδίο. Ή μήπως αναπολούμε οι ορθόδοξοι την επιστροφή στην προνεωτερικότητα, στο προ-μοντέρνο, αποστρεφόμενοι τις κατακτήσεις της νεωτερικότητας και εκλαμβάνοντας και αυτήν ακόμη τη μετανεωτερικότητα ως την revanche της Εκκλησίας έναντι της νεωτερικότητας, μιμούμενοι σε αυτό το σημείο την αντιμοντερνιστική αντίδραση της γαλλικής καθολικής Εκκλησίας, πριν η τελευταία αποδεχτεί τη νεωτερικότητα; Είναι για παράδειγμα συμβατά τα δικαιώματα του ανθρώπου με το ορθόδοξο ήθος και την ορθόδοξη παράδοση; Ορθοδοξία και Διαφωτισμός είναι κατ' ανάγκην μεγέθη αλληλοαποκλεινόμενα; Μπορεί να υπάρξει εκκλησιαστικός λόγος χωρίς την πρόσδεση στο κράτος και την αναφορά στην εθνική ιδεολογία; Είναι νοητή η χριστολογία και η θεολογία του προσώπου στον ορίζοντα της νεωτερικότητας και της ψυχαναλυτικής διερεύνησης; Ποια υπήρξε η σχέση Εκκλησίας και Αριστεράς και ποιος θα είναι ο λόγος της Εκκλησίας και της θεολογίας στην εποχή της μετανεωτερικότητας και της πολυπολιτισμικότητας; Τί είναι εν τέλει η Ορθοδοξία: θρησκεία του παρελθόντος και αγώνας για τη διατήρηση "ιστορικών προνομίων" ή πρόταση ζωής για το παρόν και το μέλλον; Περιλήψεις Ακαδημαϊκού Έτους 2001-2002